Καλώς ήλθατε

Συνδεθείτε ή εγγραφείτε ως Μέλη, προκειμένου να σχολιάσετε αναρτημένα άρθρα, slides κλπ ή/και να διατυπώσετε τις δικές σας απόψεις για οποιοδήποτε θέμα τεχνικού ενδιαφέροντος.

Δευτέρα, 21 Σεπτεμβρίου 2020

Το σημείωμα αυτό είναι μία πρώτη προσπάθεια παρουσίασης, κάπως απλοποιημένα, μιας σειράς στοιχειωδών λαθών που γίνονται στην πράξη, και που τα περισσότερα ο γράφων είχε την «τύχη», να αποτελέσουν την εμπειρία του.

Αναδημοσίευση από το περιοδικό ΤΕΧΝΙΚΑ (http://www.tekdotiki.gr)


ΔΕΚΑ ΛΑΘΗ - ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΜΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ EΡΓΩΝ Νικ. Μαρσέλλος, Πολ. ΜηχανικόςΕισαγωγή Μέσα από την καριέρα μου των 35 ετών, διάλεξα 10 χαρακτηριστικά λάθη - εμπειρίες, τα οποία συνέβησαν σε διάφορα έργα. στην Ελλάδα και το εξωτερικό, και τα οποία έχω δει ότι συμβαίνουν και επαναλαμβάνονται ακόμη και σήμερα - το 2011 - στα Τεχνικά Έργα.Θα περιγράψουμε συνολικά 10 "κατηγορίες" λαθών: 1.Λανθασμένη ερμηνεία Κανονισμών, από άπειρους Μηχανικούς.2.Υπερ-δοσολογία επιβραδυντικών στο σκυρόδεμα3.Ανεπαρκής συντήρηση - ρηγμάτωση πλακών από σκυρόδεμα4.Χαμηλές αντοχές από προσθήκη νερού ή ακατάλληλων πρώτων υλών στο σκυρόδεμα5.Καθυστέρηση ανάπτυξης αντοχών, λόγω χαμηλών θερμοκρασιών6.Ασυμπύκνωτο επίχωμα ή οδόστρωμα λόγω λανθασμένου υπολογισμού PROCTOR7.Ανακριβή ζυγιστήρια υλικών, λόγω έλλειψης βαθμονόμησης - δοκιμαστικών8.Πάτημα «κρύας» ασφάλτου (120°C) ή πολύ ζεστής (150°C) και παραμορφώσεις9.Σύγχυση Διασφάλισης Ποιότητας (ISO-9000) και απαίτησης μηδενικών αστοχιών10. Ακρίβεια εργαστηριακών μετρήσεων - λάθη στην αξιολόγηση αποτελεσμάτων δοκιμών - λάθη στην εκτέλεση δοκιμών - ανακρίβειες. Σε κάθε μία περίπτωση (case-study), θα αναφερθούν συγκεκριμένα περιστατικά, οι συνθήκες που επικρατούσαν, οι λάθος χειρισμοί, οι συνέπειες και οι προτάσεις, πως αυτά να αποφευχθούν και να μην γίνουν και σε επόμενα Εργοτάξια.1. Κανονισμοί - λανθασμένη ερμηνεία - άπειρος / νέος Μηχανικός Στο πρώτο μου έργο, ως βοηθός Επιβλέποντος Μηχανικού, είχα την «τύχη» σε ένα Β160, οι κυλινδρικές αντοχές των δοκιμίων 6'' x 12'' να βγούνε 60-80 kp/cm2. Άναυδοι αναζητήσαμε τις αιτίες των χαμηλών αντοχών, ψάχνοντας στη στοιχειώδη εγκατάσταση ζύγισης - ανάμιξης υλικών στο έργο, αλλά δεν μπορούσαμε να βγάλουμε άκρη. Ώσπου ο νεαρός φέρελπις Μηχανικός - εγώ - διάβασα στο ΕΛΟΤ - 346, ''Το Έτοιμο Σκυρόδεμα'', ότι το σκυρόδεμα πρέπει να ανακατεύεται στη βαρέλα ''ουχί λιγώτερον των 70 στροφών, και ουχί περισσότερον των 100 στροφών''! Ρώτησα τον Εργολάβο, πόσες φορές γυρίζει η βαρέλα, και αυτός αφού έψαξε, ήρθε και μου είπε: "Μπράβο, το βρήκες. Είχε τρελαθεί η βαρέλα: 150 φορές το γύριζε το μπετόν, το είχε απομίξει. Τώρα το έφτιαξα και είμαι O.K." Έτσι και εγώ έδωσα το πράσινο φως και σκυροδέτησε άλλο ένα μήνα, ώσπου και τα νέα δοκίμια δώσανε παρόμοιες χαμηλές αντοχές. Τα καρώτα μάλιστα που πήραμε έδωσαν ακόμη χαμηλότερα, γύρω στα: 40 - 60 kp/cm2. Το έργο σταμάτησε. Ανακατεύθηκαν ''ειδικοί''. Όταν εγώ είχα φύγει από το έργο, βρήκα στο αεροπλάνο για Τζέντα, τον χειριστή της εγκατάστασης παραγωγής και τον ερώτησα τι είχε γίνει.1/8 Αυτός μου απάντησε: ''Μα στα σωστά παιδάκι μου, εσύ είσαι Μηχανικός του Πολυτεχνείου;'' Στην καταφατική απάντηση μου, και στο ερώτημα αν έφταιγαν τελικά οι στροφές της βαρέλας, μου είπε: "Μα καλά, ποι'ες στροφές της βαρέλας! Δεν κατάλαβες ότι βάζαμε 100 kg/m3 τσιμέντο λιγότερο; Αντί για: 300, βάζαμε: 200 kg/m3!!" Έμεινα εμβρόντητος. Εκείνη την ώρα σκέφθηκα, πόσο επικίνδυνο είναι ένας Κανονισμός - ένα Πρότυπο στα χέρια ενός άπειρου Μηχανικού. Είναι δυνατόν να μην είχα καταλάβει ότι 100 kp/m3 αντοχής, δεν χάνονται από λίγες ''παραπάνω'' στροφές της βαρέλας, αλλά από 100 kg/m3 λιγότερο τσιμέντο; Αισθάνθηκα πάρα πολύ άσχημα. Το πάθημα αυτό, δεν μου ξανασυνέβη.2. Υπερδοσολογίες επιβραδυντικών - υπερευστοποιητικών: επιβράδυνση πήξης σκυροδέματος Θα αναφέρω 4 περιπτώσεις λανθασμένης προσθήκης προσθέτων στο σκυρόδεμα με αποτέλεσμα καθυστέρηση πήξης του σκυροδέματος: α)Στο πρώτο μου έργο, έβαλα, από άγνοια, διπλή δόση επιβραδυντικού (0,6% αντί 0,3%) στο σκυρόδεμα, για να του αυξήσω την εργασιμότητα (!!) Η πλάκα έκανε 3 ημέρες να πήξει, τα δοκίμια δώσανε τις ίδιες αντοχές, και το κρίσιμο σημείο ήταν, να πλημμυρίσει η πλάκα αμέσως με νερό, για 7 ημέρες για να μην εξατμισθεί το νερό ανάμιξης.β)Στη δεύτερη φορά, 3 διαφορετικοί άνθρωποι, ένας στο μίξερ, ένας στο εργοτάξιο και ένας λίγο πριν την εκφόρτωση της βαρέλας έριξαν, χωρίς να ξέρει ο ένας για τον άλλο, ένα δοχείο πρόσθετο στη βαρέλα, γιατί χρειαζόμασταν: 20 cm κάθιση για την σκυροδέτηση ενός δοκιμαστικού πασσάλου. Ο πάσσαλος έκανε 4 ημέρες να πήξει, αλλά εγκαταλείφθηκε διότι δεν ήθελε ο υπεργολάβος θεμελιώσεων να ρισκάρει δοκιμαστική φόρτιση σ' αυτόν, και φτιάχτηκε νέος, με 1 μήνα καθυστέρηση για το Έργο.γ)Στην τρίτη περίπτωση, πήγε μια βαρέλα 20/25, με ένα δοχείο 17 It υπερρευστοποιητή στην οικοδομή. Εκεί διαπιστώθηκε ότι ήταν αρκετά εργάσιμο και δεν χρειάστηκε να προστεθεί το υπερευστοποιητικό στη βαρέλα. Ο οδηγός άδειασε την βαρέλα και άφησε το δοχείο εκεί, για την επόμενη βαρέλα. Η επόμενη βαρέλα, ήταν ''συμπλήρωμα'', μόνο 2 m3. Ρίξανε to υπερευστοποιητικό για 10 m3 μέσα, το σκυρόδεμα έγινε "σούπα". Αυτό δεν πείραξε κανένα. Την άλλη ημέρα με το ξεκαλούπωμα των κολωνών / τοιχίων, χύθηκε το σκυρόδεμα έξω, σαν νεράκι. Ένα δύο τοιχία που είχαν πάρει οριακά μια μικρή ποσότητα, έκαναν 1 - 2 ημέρες να πήξουν. Τα καρώτα και τα δοκίμια έδειξαν καλές αντοχές. Πάλι εντατική συντήρηση, για να μην εξατμισθεί το νερό ανάμιξης.δ)Στην τέταρτη περίπτωση, ένα μικρό τμήμα 20 m2, πλάκας συνολικής επιφάνειας 1000 m2, δεν είχε πήξει την άλλη ημέρα. Η ''ανάκριση'' έδειξε, ότι ενώ άδειαζαν οι δύο τελευταίες βαρέλες, ο οδηγός της μιάς (IX. βαρέλας), άκουσε στον ασύρματο, ότι 3 υπάρχει παραγγελία για ''συμπλήρωμα'' 4 m σε ένα άλλο έργο. Για να προλάβει αυτός την τελευταία παραγγελία της ημέρας, έριξε όλο το υπερευστοποιητικό στη βαρέλα; ανακάτεψε 5 - 10 στροφές, άδειασε το φορτίο και έτρεξε πίσω στη μονάδα. 3 Ετσι τα 17 It του υπερευστοποιητικού που προορίζονταν για 10 m ανακατεύτηκαν 3 μόνο σε 2 - 3 m που έγιναν ''σούπα'' με την υπερ-δοσολογία, με αποτέλεσμα τοπική επιβράδυνση πήξης 2-3 ημερών. Εντατική συντήρηση, καρώτα και δεν θεωρήθηκε ότι υπήρχε κάποιος άλλος κίνδυνος.3. Ανεπαρκής συντήρηση δοκιμίων / πλακών - ρηγματώσεις στο σκυρόδεμα Θα αναφερθούν εδώ 3 περιπτώσεις χαρακτηριστικές.2/8 α)Τα ''δοκίμια της Παρασκευής'', δίνανε συστηματικά χαμηλότερες αντοχές σε 3 μονάδες, ενώ στις άλλες 2, η ίδια σύνθεση έδινε πάντα καλές αντοχές. Το μυστήριο ελύθη, όταν καταλάβαμε ότι σ' αυτές τις μονάδες, ο εργαστηριακός του κεντρικού εργαστηρίου της εταιρείας ετοίμου σκυροδέματος, μετέφερε τα δοκίμια Δευτέρα απόγευμα και τότε μπαίνανε στον υγρό θάλαμο συντήρησης. Πήγαμε Σάββατο, 20 30 ώρες, μετά την ληψη των δοκιμίων και βάλαμε τα δοκίμια αυτά στον θάλαμο, και διαπιστώσαμε ότι οι αντοχές ήταν και στις 5 μονάδες ίδιες και πολύ καλές. Απεδείχθη ότι αρκεί να αφήσεις τις πρώτες: 3-4 ημέρες τα δοκίμια σου ασυντήρητα για να χάσεις έως και: 4 5 MPa θλιπτικής αντοχής. Το πρόβλημα λύθηκε με το άνοιγμα της μονάδας το Σάββατο, προκειμένου τα δοκίμια της προηγούμενης μέρας να τοποθετούνται για συντήρηση σε δεξαμενές νερού (θερμαινόμενες.β)Η σκυροδέτηση της πλάκας έγινε τον Αύγουστο. Ο Εργολάβος πήγε διακοπές και όταν γύρισε τον Σεπτέμβριο, μετά τα πρωτοβρόχια, η πλάκα ήταν ρηγματωμένη. Για να μην ρίξουν χαρτιά και ποτηράκια του καφέ οι εργάτες, είχε κλείσει τις υδροροές και η πλάκα είχε πλημμυρίσει και είχε γίνει ''στέρνα'' με 20 - 30 cm ύψος νερού και το νερό έτρεχε κάτω από την πλάκα σαν "ντουζιέρα", σε 10-20 σημεία της. Με την απόφραξη των υδροροών, έφυγε το νερό, και σταμάτησε η ροή, αλλά η πλάκα ήταν γεμάτη ρωγμές. Τα 12 καρώτα που ελήφθησαν στα τμήματα του σκυροδέματος, ανάμεσα σε ρωγμές, έδειξαν ικανόποιητικές αντοχές. Απεφασίσθη το σφράγισμα των ρωγμών με εποξειδικές ρητίνες, και η κατασκευή επιπλέον στεγάνωοης της πλάκας, πέραν της άλλης μόνωσης, για την προστασία από διάβρωση του σιδηροπλισμού. Δεν μπορούσε να δικαιολογηθεί η κατεδάφιση της πλάκας.γ)Η σκυροδέτηση της πλάκας έγινε χειμώνα, ενώ υπήρχε κίνδυνος χιονόπτωσης. Μέτρα προστασίας (ΕΛΟΤ - 515), δεν ελήφθησαν. Έτσι όταν χιόνισε ελαφρά - πάλι καλά - η πλάκα την άλλη ημέρα δεν είχε πήξει. Έγινε καθαρισμός της επιφανείας, τοποθετήθηκε νάυλον, πλάκες διογκωμένης πολυστερίνης, και περιμέναμε τον ήλιο! Το ξεκαλούπωμα καθυστέρησε. Ήρθε εργαστήριο και έκανε επιτόπου, μη καταστροφικές δοκιμές (εξόλκευση ήλου, κρουσίμετρο) και αργότερα πυρηνοληψία. Τελικώς οι επιτόπου αντοχές ήταν ανεκτές. Ευτυχώς δεν έγινε «παγοπληξία», ρήγμάτωση και διάλυση του ιστού του σκυροδέματος.4. Χαμηλές αντοχές από προσθήκη νερού ή ακατάλληλων υλικών στο σκυρόδεμα α)Ίσως η πιο συνήθης αιτία χαμηλής αντοχής στο σκυρόδεμα, είναι η προσθήκη νερού, επιτόπου στο έργο, κατ' ευθείαν στη βαρέλα. Η προσθήκη αυτή είναι συνήθως συμπαιγνία: - Του Οδηγού, που θέλει να αδειάσει γρήγορα - Του Πρεσσαδόρου, που δεν θέλει να ζορίζει την πρέσσα του - Του Εργολάβου, που θέλει «μαλακό» μπετόν, για να το στρώνει πιο εύκολα. Όλα αυτά πίσω από την πλάτη του Μηχανικού, που μπορεί και να λείπει ή ακόμη κι αν είναι εκεί, συνήθως κάνουν το "κόλπο" να πάρουν τα δοκίμια πριν βάλουν το νερό, και μετά ρίχνουν το νερό στο μπετόν, χωρίς να το πάρει είδηση κανείς. Εάν τυχόν έχει γίνει η προσθήκη του νερού ήδη, και ο ''περίεργος'' Μηχανικός, επιμένει να πάρουν από αυτήν την βαρέλα, δεν υπάρχει πρόβλημα. Παίρνουν τα δοκίμια, κι όταν φύγει ο Μηχανικός τα αδειάζουν και παίρνουν άλλα! Ακόμη και το χαρτάκι με την υπογραφή του Μηχανικού, με περισσή τέχνη το ξεκολλάνε και το κολλάνε στο νέο δοκίμιο. Μόνη λύση να έχει βάλει 2 χαρτάκια με την υπογραφή του, ένα κάτω στον πάτο της μήτρας πριν γίνει η λήψη του δοκιμίου, και ένα στην επάνω επιφάνεια. Το κάτω χαρτάκι σε περίπτωση αδειάσματος της μήτρας, διαλύεται, και αυτό φαίνεται στο ξεκαλούπωμα του δοκιμίου.3/8 Οι αντοχές που χάνονται μπορεί να είναι και: 5-10 MPa, δηλαδή ένα C20/25, να γίνει, C16/20 ή C12/15. Επιπλέον το παραπάνω νερό θα εξατμιστεί και θα υπάρχει και ρηγμάτωση της πλάκας. β)Ακατάλληλα υλικά - αδρανή, μπορεί να έρθουν στη μονάδα, την περίοδο που η Πολιτεία κλείνει π.χ. στην περιοχή Μαρκοπούλου, για 3-6 μήνες, τα λατομεία, για περιβαλλοντικούς λόγους. Τότε μπορεί να έρθουν από Τανάγρα, από Ελευσίνα κ.λπ. ακατάλληλα αδρανή με αργιλικές προσμίξεις ή υλικό 3Α από επιχώματα οδοποιίας, που ο ''ευσυνείδητος'' παραγωγός, θα το ανακατέψει: 1:1 με καθαρά υλικά, για οικονομία. Οι συνέπειες είναι καταστροφικές, το σκυρόδεμα αυτό είναι απολύτως ακατάλληλο, και ως προς τις αντοχές, και με ρηγμάτωοη αλλά ίσως να υπάρξουν και θέματα πρόσφυσης του σκυροδέματος με τον οπλισμό.5. Καθυστέρηση ανάπτυξης αντοχών, λόγω χαμηλών θερμοκρασιών Θα αναφερθώ σε 2 περιπτώσεις χαμηλών αντοχών. α)Ήταν η πρώτη μου δουλειά σε Έτοιμο Σκυρόδεμα, τον Νοέμβριο του 89. Τα δοκίμια 7 ημερών; για σκυρόδεμα. Β225, έδωσαν: 160 kp/crn2. Εγώ απεφάσισα ότι δεν θα έχουμε τις απαιτούμενες αντοχές, και παρ' όλο που ήμουνα 1 εβδομάδα μόνο στην μονάδα, και θεωρητικά δεν είχα ευθύνες, γιατί öi συνθέσεις προυπήρχαν, εδήλωσα παραίτηση Και έφυγα από την μονάδα. Όταν μετά από 1 μήνα μου ζήτησε ο ιδιοκτήτης, να πάω από εκεί, ρώτησα ποσό είχαν πάει οι αντοχές, μού είπε ότι τα στοιχεία από το Εργαστήριο έδειξαν αντοχή 28 ημερών 230 kp/cm2. Έμεινα κατάπληκτος. Έχοντας ζήσει 5 χρόνια στη Τζέντα με θερμοκρασίες: 32°C, και αντοχές: 7ημ / 28ημ = 90%, δεν μπορούσα να φανταστώ ότι στους 10°C, ο λόγος: 7ημ / 28ημ = 0,62 μπορεί να είναι απολύτως φυσιολογικός. Και ήμουνα ήδη 15 χρόνια Μηχανικός, με άνω των 1.000.000 m3 παραγωγής και ελέγχου ποιότητας σκυροδέματος στους 30-35°C βέβαια! Εμπειρία και στοιχειώδεις γνώσεις που αν ανοίξεις ένα βιβλίο (Α. Μ. Neville), υπάρχουν έτοιμες μέσα και σε περιμένουν.β)Μετά από 1 - 2 χρόνια αποκτήσαμε νέα μονάδα στον Αγ. Στέφανο με αυτοματισμό ELBAMATIC-Β, τον πιο σύγχρονο το 1990. Ο Γερμανός συνέδεσε τα μηχανήματα και τα ζυγιστήρια, και εγώ είπα δεν ξεκινάμε, αν δεν κάνω 4 σειρές δοκιμαστικών αναμιγμάτων, διότι θέλω να ελέγξω τις σωστές ζυγίσεις και την ακρίβεια των ζυγιστηρίων, και ιδιαίτερα του ζυγιστηρίου επιβραδυντικού, που μέχρι τώρα είχα κακή εμπειρία από υπερδοσολογίες - απορρυθμίσεις. Πράγματι κάναμε τα δοκιμαστικά, και την άλλη ημέρα πήγα και έψαξα να δω πως ήταν τα δοκίμια. Τα δοκίμια δεν είχαν πήξει, το μπετόν μπορούσες ακόμη και με τα δάχτυλα σου να το πιέσεις και να παραμορφώνεται. Αυτό ήταν. Τους είχα.πιάσει! Είπα στον Γερμανό, ότι τον ''τσάκωσα'', και είχε συνδέσει λάθος το επιβραδυντικό, και έπεσε παραπάνω και δεν έπηξαν τα δοκίμια. Ο Γερμανός μουρμούρισε μία φράση: ότι δεν είχαν καν συνδέσει την προσθήκη επιβραδυντικού! Το μπετόν δεν είχε επιβραδυντικό. Ήταν Δεκέμβριος, τα δοκίμια δεν είχαν πήξει... από το κρύο. Έγινα πάλι ρεζίλι, 0 Γερμανός ψέλλισε: "Here ist ein Kindergarten", ότι είμαστε δηλαδή, παιδική χαρά, έκανε τις συνδέσεις; και έφυγε: Δεν μας ξαναμίλησε!!6. Ασυμπύκνωτο επίχωμα / οδόστρωμα λόγω λανθασμένης τιμής PROCTOR Όταν πήγα να κάνω τον έλεγχο συμπύκνωσης, για πρώτη φορά, σε μία στρώση συμπυκνωμένου εδάφους υπόβασης οδοστρωσίας, ρώτησα τον εμπειροτέχνη εργαστηριακό. Αυτός μου έδωσε τον κώνο, την πλάκα, την μπουκάλα με την άμμο, και μου είπε ότι την ξηρά πυκνότητα επιτόπου, θα την διαιρέσω, με ένα αριθμό: 2,121, που έμοιαζε: σαν τοπικός αριθμός τηλεφώνου.4/8 Πράγματι σκάψαμε μια τρύπα διαμέτρου: 15 cm και βάθους: 12 - 13 cm, ζυγίσαμε και ξηράναμε τα υλικά, και η επιτόπου πυκνότητα βγήκε 2,140, οπότε 2,140 / 2,121 x 100 = 101%. Πολύ καλή δουλειά, είπα. Μετά από. λίγες ημέρες σε μία άλλη στρώση υπόβασης (subgrade), βγήκε 1,950, οπότε: 1,950 / 2,121 x 100 = 92%. Μη αποδεκτό αφού ήταν κάτω από: 95%. Πήγα στον γκρεϊντερίστα και τον χειριστή του οδοστρωτήρα και του είπα χαμογελώντας: ''Έχετε, ένα υπόλοιπο στο ταμείο, φεύγετε!'' Οι χειριστές 10-20 χρόνια μεγαλύτεροί μου και με μεγάλη εμπειρία, δεν το βρήκαν καθόλου αστείο και διαμαρτυρήθηκαν στον εργοταξιάρχη, λέγοντας ότι ή στρώση ήταν ''ταράτσα'', τόσο καλά συμπυκνωμένη. Ο Μaterials Εngineer, με ρώτησε τι τιμή PROCTOR πήρα. Απάντησα: 2,121. Τι είναι αυτό, ρώτησε αυτός. Απάντησα ότι διαιρώ εδώ και ένα μήνα όλα τα αποτελέσματα. Ο άνθρωπος βγήκε έξω, είδε την στρώση ζήτησε να γίνει PROCTOR. Έγώ δεν είχα ξανακάνει ποτέ μου, πήγαμε σε διπλανό εργοτάξιο. To PROCTOR, έδειξε 1,910, το υλικό ήταν τριμμένο κοράλι από το dredging του βυθού, και φυσικά είχε συμπυκνωθεί καλά: 1,950 / 1910 x 100 = 102%. Εσώθην, αφού ζήτησα συγνώμη από τους χειριστές, τόσο άσχετος αφού δεν ήξερα ότι κάθε φορά διαιρείς με την εκάστοτε τιμή PROCTOR του υλικού. Αργότερα είχα αντίστροφες εμπειρίες, καθώς στο έργο είχε περισσότερα χαλίκια: 3/4" απ' ότι στο εργαστηριακό PROCTOR, και χρειαζόταν διορθώσεις, (άρθρο: Χ. Λαγγιώτη - Κ. Σπηλιοτόπουλου). Όμως μία φορά πήρα και από τον Εγγλέζο Μηχανικό, την εκδίκηση μου. Είχαμε βγάλει σε μία στρώση: 103%. Αυτός είπε: καταλαβαίνω το 98% ακόμη και το: 100%. Πώς είναι δυνατόν να βγάλατε πάνω από 100% που είναι το maximum των δυνατοτήτων του υλικού; Ο φίλος μου ο Paul δεν ήξερε ότι το max PROCTOR αντιστοιχεί σε μία τυποποιημένη ενέργεια συμπύκνωσης: 56.000 Ib-ft/ft3. Εμείς είχαμε βάλει ένα θηρίο οδοστρωτήρα CAT CH-41, ο οποίος συμπύκνωνε με ενέργεια συμπύκνωσης πάνω από την ενέργεια PROCTOR, και άρα δίνει: 103% και άνω. Έτσι πήρα και την «εκδίκηση» μου!7. Ανακριβή zυγιστήρια υλικών, λόγω έλλειψης βαθμονόμησης δοκιμαστικών Ήταν στο δεύτερο μεγάλο έργο που δούλεψα στην Τζέντα. Επρόκειτο να φτιάξουμε ένα C30/37, για προεντεταμένο σκυρόδεμα στο Jeddah - Mecca Expressway. Έμπειρος πια, μετά την πρώτη 3ετία στο Λιμενικό Έργο που δούλεψα, σχεδίασα τις μελέτες συνθέσεως (mix designs), και ζήτησα να κάνουμε 4 συνεχή δοκιμαστικά αναμίγματα, για να βρω: αντοχή, κάθιση, τυπική απόκλιση κ,λπ. Πράγματι έγινε το πρώτο δοκιμαστικό (μάρτυρας), χωρίς υπερευστοποιητικό και έδωσε κάθιση 18 cm. Πήραμε δοκίμια, και ξαναεπαναλάβαμε το 2ο δοκιμαστικό, πάλι χωρίς πρόσθετα,, αφού είχαμε υψηλή εργασιμότητα: 16 - 18 cm. Σπάσαμε τα δοκίμια στις 3 ημέρες, και οι αντοχές ήταν τραγικά χαμηλές: 15 - 17 MPa, αντί των 20 - 22 MPa, που περιμέναμε. Το ίδιο και στις 7 ημέρες. Τι είχε συμβεί; Τα αδρανή ήταν πεντακάθαρα, το τσιμέντο ελεγμένο, το δοκιμαστικό στο εργαστήριο είχε δώσει πάνω από 20 MPa στις 3 ημέρες, αλλά κάθιση: μόνο 8 cm. Εδώ τι έγινε; Μήπως είχε χαλάσει το ζυγιστήριο νερού, και έπεφτε παραπάνω νερό; Μα τα 4 ζυγιστήρια τα είχαμε καλιμπράρει πριν μία εβδομάδα, και ήταν εντάξει. Ξανακάναμε καλιμπράρισμα και βρήκαμε στο ζυγιστήριο τσιμέντου απόκλιση -40 kg! Τι είχε αλλάξει; Ρωτήσαμε τον χειριστή, κι αυτός ομολόγησε ότι είχε τρυπήσει το ειδικό (χαλαρό, με σούρες) λάστιχο που ένωνε το ζυγιστήριο τσιμέντου με το mixer και το είχε αντικαταστήσει με μία τεντωμένη σαμπρέλα, γιατί βαρέθηκε να πάει στην αποθήκη να πάρει το ανταλλακτικό. Όλο το ζυγιστήριο είχε αναρτηθεί τεντωμένο από την σαμπρέλα, με αποτέλεσμα να βάζει: -40 kg τσιμέντο. Βάλαμε το σωστό λάστιχο, καλιμπράραμε, κάναμε τον ''μάρτυρα'' δοκιμαστικό, έδωσε κάθιση 8-10 cm, βάλαμε υπερρευστοποιητικό 1,5% κ.β. τσιμέντου, πήγε η κάθιση στα 18-20 cm, και οι αντοχές στα φυσιολογικά επίπεδα: 3 ημέρες: 22 MPa; 7 ημέρες: 30 MPa, 28 ημέρες: 42-44 MPa. Case closed!5/8 Σε άλλη περίπτωση το 1990, ο χειριστής έπλενε με νερό το ζυγιστήριο τσιμέντου, όπου όμως από κάποια τρύπα - κενό, μπήκε νερό και τσιμέντωσε ένα δαχτυλίδι / στεφάνι τσιμεντοκονιάματος μεταξύ ζυγιστηρίου και mixer, και έτσι το ζυγιστήριο δεν ήταν ελεύθερο στον αέρα, αλλά ακουμπούσε στο κονίαμα και αυτό στο σίδερο, με αποτέλεσμα αντί για 300 kg/m3 τσιμέντο, έριχνε πάνω από 350 kg/m3 τσιμέντο, και οι αντοχές να εκτοξευθούν από το C20/25 στο C25/30+. Το ίδιο αποτέλεσμα είχαμε όταν «βούλωσε» η εξαέρωση του ζυγιστηρίου τσιμέντου, και όταν έπεφτε από τον κοχλία το τσιμέντο στο ζυγιστήριο, ο αέρας δεν μπορούσε να εκτονωθεί και να φύγει, πίεζε το ζυγιστήριο και έτσι έπεφτε λιγότερο τσιμέντο, και άρα με μεγαλύτερη εργασιμότητα, και που το βρήκαμε στις χαμηλές 3 ημερών αντοχές. Επισκευή, διόρθωση, δοκιμαστικά, και ξαναξεκίνημα παραγωγής.8. Πάτημα «κρύας» ασφάλτου ή πολύ ζεστής και παραμορφώσεις Όλες οι προδιαγραφές αναφέρουν για το θερμό ασφαλτόμιγμα (hot-mixed asphalt concrete), ως ανώτερη θερμοκρασία, κάτω από το μίξερ παραγωγής τους +163°C. Εάν είναι παραπάνω, βγαίνει ένα ελαφρός γαλάζιος καπνός, και αυτό λέγεται ότι η ''άσφαλτος κάηκε''. Το Εργοτάξιο Οδοποιίας πρέπει να είναι σε μικρή απόσταση, 20 - 40 km, από το Συγκρότημα Παραγωγής Ασφαλτοσκυροδέματος (Asphalt Plant) έτσι ώστε η άσφαλτος να φτάσει, ιδανικά, σε 135 - 145°C. Το θερμό ασφαλτόμιγμα, θα πρέπει να διαστρωθεί σ' αυτές πς θερμοκρασίες, ιδανικά σε 130 - 135°C, από το φίνισερ, και ακολούθως, να γίνει ένα ελαφρό πάτημα, από ένα λείο οδοστρωτήρα (1 - 2 ton Buffalo), ούτως ώστε το ''ίχνος'' που αφήνει να μην περνάει τα 5 - 10 mm. Όταν γίνει αυτό, μπορεί να μπει ο 2ος οδοστρωτήρας, είτε με 2 λείους κυλίνδρους, είτε με ελαστικά επίστρωτα (τύπου Albaret, Bomag, Dynapac κλπ.), ώστε να δώσει συμπύκνωση 96 - 98% του MARSHALL στη στρώση του ασφαλτικού. Κατόπιν όταν έχει κρυώσει η άσφαλτος, μπορεί να επακολουθήσει ένα τελικό «σιδέρωμα», που θα σπάσει τυχόν μύτες των αδρανών που θα έχουνι συνέπειες, σε επιτόπου, στροφές μεγάλων τριαξονικών φορτηγών να χαλάει η επιφάνεια. Εάν η άσφαλτος έχει ''παγώσει'' σε 100 -110°C, είναι αδύνατον να διαστρωθεί, χωρίς να μείνουν, μεγάλα κενά στην στρώση, πολύ πάνω από το 3% - 5% που είναι επιτρεπτό. Τόσο σε περιπτώσεις υψηλών κενών, ή υψηλής περιεκτικότητας σε άσφαλτο (π.χ. άνω του 5,5%), μπορεί να γίνει εξίδρωση (bleeding) της ασφάλτου, και να έχουμε παραμορφώσεις, αυλάκωση (rutting) της,επιφάνειας του ασφαλτικού οδοστρώματος. Έμπειροι εργαστηριακοί (Materials Engineers), συνιστούν χαμηλές περιεκτικότητες ασφάλτου 4.2 - 4,3% αντί της βέλτιστης περιεκτικότητας ασφάλτου π.χ. 5% - 5,5%, που μπορεί να βγάζει η μελέτη συνθέσεως MARSHALL MIX DESIGN, ή που προβλέπουν: οι ΠΤΠ - Α265 και ΠΤΠ-Α260 του Υ.Δ.Ε.9. Ελεγχος / Διασφάλιση ποιότητας - Ολική ποιότητα -μηδέν αστοχίες / λάθη; α)Όταν έχω μία παραγωγή υλικού παίρνω δείγματα και ελέγχω την ποιότητα τους με πρότυπα test, και προσπαθώ να βω αν ικανοποιούν ή όχι τις απαπήσεις της προδιαγραφής. Αυτός είναι ο έλεγχος της ποιότητας ή ο στατιστικός έλεγχος της παραγωγής όταν υπάρχουν κριτήρια συμμορφώσεως και αποδοχή ή απόρριψη μίας παρτίδας. Όμως εδώ δεν υπάρχει η πρόληψη, αλλά μόνο η εκ των υστέρων αξιολόγηση των χαρακτηριστικών ενός προϊόντος.β)Εάν θέλω να έχω πρόληψη για αποφυγή παραγωγής ελαττωματικών προϊόντων, τότε κάνω κάποιες ενέργειες διασφάλισης ποιότητας, που αυξάνουν την εμπιστοσύνη μας ότι το προϊόν ή η υπηρεσία θα ικανοποιήσει τις απαιτήσεις ποιότητας. Ομως η διασφάλιση ποιότητας, δεν ''εξασφαλίζει'' την μη παραγωγή ενός προϊόντος ή υπηρεσίας εκτός προδιαγραφών, αλλά μόνο μειώνει το ρίσκο.6/8 Κάνω επιλογή υλικών, πρώτων υλών, με αντιπροσωπευτικές δειγματοληψίες και πραγματοποιώ πακέτο "check-up" δοκιμών στα υλικά, από απόψεως καταλληλότητας. Μετά κάνω τον σχεδιασμό (design) του μίγματος, εκτελώ δοκιμαστικά αναμίγματα, μετράω ιδιότητες, ελέγχω, πραγματοποιώ διορθωτικές ενέργειες (corrective actions), επανασχεδιάζω, παράγω, επιβεβαιώνω, και δίνω το πράσινο φως για την παραγωγή. Όλες αυτές οι ενέργειες που μας αυξάνουν την εμπιστοσύνη ότι το προϊόν θα ικανοποιεί τις ανάγκες του πελάτη είναι ενέργειες: διασφάλισης ποιότητος (Quality assurance) γ)Ο πελάτης όμως έμεινε ευχαριστημένος; Αυτό είναι κάτι που το κοιτάει η έννοια της Ολικής Ποιότητος (Total quality - TQM). Εδώ δεν μου φτάνει αν το προϊόν πληροί τις προδιαγραφές, με ενδιαφέρει αν ο πελάτης καθ' όλη την διάρκεια επαφής με την επιχείρηση έμεινε ευχαριστημένος η/και ενθουσιασμένος(Ι). Σε όλη την διαδικασία: παραγγελία -παραγωγή - μεταφορά - παραλαβή - χρήση - τιμολόγηση - είσπραξη service / επισκευή - ανταπόκριση σε προβλήματα - διαχείριση παραπόνων, πρέπει να υπάρχει: ικανοποίηση του πελάτη (customer satisfaction). Τότε μονό έχω ολική ποιότητα και άρα έχω κερδίσει σε διάστημα μεγάλο τον πελάτη! Είναι δράσεις διαχείρισης παραπόνων πελατών (customer relationship management - CRM). Όπως λέει και η διαφήμιση μπύρας: Γιατί έτσι μου αρέσει!10. Ακρίβεια εργαστηριακών μετρήσεων - λανθασμένη αξιολόγηση αποτελεσμάτων δοκιμών - λάθη στην εκτέλεση δοκιμών - ανακρίβειες α)Η πιο συχνή περίπτωση λαθών είναι η χρησιμοποίηση μη - διακριβωμένου εργαστηριακού εξοπλισμού. Η δεύτερη πιο συχνή αιτία χαμηλών αντοχών προέρχεται από την χρησιμοποίηση μητρών ''πετσικαρισμένων'', συνήθως χαλύβδινων ή σιδερένιων και όχι μαντεμένιων, που μπορεί να έχει αποτέλεσμα μείωση της αντοχής άνω των 5MPa. Αιτία επίσης: μπορεί να είναι μια πρέσα θραύσης που δεν έχει βαθμονομηθεί (κσλιμπράρισμα) ή που δεν δουλεύει η. σφαιρική της άρθρωση κλπ. Μπορεί να έχουμε προβλήματα από κόσκινα με σχισμένο το πλέγμα (No 200 mesh, No 100 κλπ.), από ζυγαριές που δεν έχουν μηδενισθεί, μηκυνσιόμετρα χαλασμένα, χρήση ζυγών όχι σωστής ευαισθησίας για την εκάστοτε δοκιμή κ.λπ.β)Μια δεύτερη πηγή λαθών, είναι η μη τήρηση των standard διαδικασιών και κυρίως η μη - αντιπροσωπευτική δειγματοληψία, με μικρότερη ποσότητα απ' αυτήν που προβλέπουν οι προδιαγραφές, μη συστηματική ή/και σε διαφορετικές ημέρες, και χωρίς καρτέλα σήμανσης. Μία άλλη αιτία είναι π.χ. στο σκυρόδεμα, η μη σωστή συντήρηση των δοκιμίων, ιδιαίτερα τις πρώτες 2 - 3 ημέρες, σε 20°C ± 2°C, οπότε μπορεί να χαθούν 5 - 7 MPa ή/και παραπάνω. Η λάθος συμπύκνωση των δοκιμίων, για κάθε 1 % αέρα που παραμένει στο δοκίμιο, χάνεται 4 - 5% από την αντοχή. Στην συμπύκνωση εδαφών, η επιλογή σωστής τιμής PROCTOR, η διόρθωση λόγω χονδρόκοκκου υλικού, συγκροτούμενου στο κόσκινο: 3/4", η μη σωστή τοποθέτηση της πλάκας στο συμπυκνωμένο οδόστρωμα κ.λπ. Στα ασφαλτικά η θερμοκρασία συμπύκνωσης των δοκιμίων MARSHALL, παίζει ρόλο στην ευστάθεια, ποσοστό αέρα κ.λπ., στην εκχύλιση, πρέπει να μην χαθεί φίλλερ στο φίλτρο ή στην εξαγωγή της ασφάλτου κλπ.γ) Η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων δοκιμών (evaluation of test results) είναι το πιο σημαντικό στάδιο. Στατιστική αξιολόγηση, π.χ. τυπική απόκλιση αντοχών, σε εξάδα δοκιμίων, μικρή: 0,5 MPa, σημαίνει ότι τα 6 δοκίμια δεν έχουν ληφθεί από 6 βαρέλες διαφορετικές, αλλά από 1 βαρέλα, από ένα καροτσάκι. Τυπική απόκλιση άνω των 3,5 MPa, σε ημερήσια ή μηνιαία παραγωγή, σημαίνει παραγωγή σκυροδέματος με μεγάλη διασπορά, ακατάλληλες και κυμαινόμενες πρώτες ύλες, ανομοιομορφία σε ζυγίσεις, σε προσμίξεις υλικών κλπ. Χαμηλός λόγος αντοχής 7ημ /28ημ : 0,60 - 0,64, τον χειμώνα είναι αναμενόμενος! Υψηλές αντοχές το καλοκαίρι 7/28 ημερών = 0,90 επίσης! Ειδικό βάρος αδρανών: 3,0 - 3,5 είναι λάθος. Θα έπρεπε να είναι: 2,60 - 2,80 για ασβεστόλιθο. Δοκίμια με πυκνότητα: 2520 kg/m3, επίσης λάθος. Μάλλον το δοκίμιο, δεν ήταν 150 x 150 x 150 mm!7/8 Επίλογος Είναι κρίμα εργαστηριακά λάθη να δημιουργούν την εντύπωση ότι έχουν χρησιμοποιηθεί ακατάλληλα υλικά στα Εργοτάξια μας. Μήτρες ακατάλληλες, δειγματοληψίες μη αντιπροσωπευτικές, κακή συμπύκνωση / συντήρηση / θραύση των δοκιμίων, να είναι οι αιτίες χαμηλών αντοχών στο σκυρόδεμα, ενώ στο έργο το σκυρόδεμα να είναι εντός προδιαγραφών. Η διακοπή εργασιών στο εργοτάξιο, εκτός από το κόστος και τις καθυστερήσεις στην παράδοση του Έργου, δημιουργούν αρνητικές εντυπώσεις στην Επίβλεψη για την επάρκεια του Εργολάβου. Φανταστείτε όλα αυτά να οφείλονται σε εργαστηριακό λάθος! Από την άλλη μεριά, με ελάχιστο κόπο και έξοδα μπορούμε να έχουμε άψογα ποιοτικά υλικά και κατασκευές. Το να πληρώσεις 1,5 ευρώ/m3 για χρήση υπερ-ρευστοποιητικού στο σκυρόδεμα είναι αστείο μπροστά στα 5-10 MPa, που μπορεί να μειωθεί η αντοχή, αν αυτή η εργασιμότητα επιχειρηθεί να αποκατασταθεί με προσθήκη νερού. Ο ψεκασμός με χημικό υγρό (curing membrane) για δημιουργία μεμβράνης συντήρησης σε μία σκυροδέτηση πλάκας, δεν στοιχίζει παραπάνω από 30 ευρώ/για τα 100 m2, ενώ αντίθετα η μη συντήρηση μπορεί να δημιουργήσει ρηγματώσεις και πτώση της αντοχής, πολλαπλάσιας αξίας. Η έλλειψη ενημέρωσης των Μηχανικών για την τεχνολογία και τους αντίστοιχους Κανονισμούς (ΚΤΣ-97, ΚΤΧ-2008), τα Ευρωπαϊκά Πρότυπα (ΕΛΟΤ ΕΝ 206-1, ΕΝ 12360, ΕΝ 934-2, ΕΝ 197-1), και των 450 ΠΕΤΕΠ του ΙΟΚ / ΥΠΕΧΩΔΕ (στην ιστοσελίδα www.ggde.gr), έχει σαν συνέπεια αφενός την σπατάλη υλικών και αύξηση του κόστους της κατασκευής και αφετέρου καθυστερήσεις ή/και διακοπή εργασιών στα έργα. Τα Πολυτεχνεία, θα πρέπει να βάλουν μάθημα ή/και ειδικότητα Τεχνολογίας Υλικών μέσα στις βασικές σπουδές και τα Μεταπτυχιακά. To TEE με το ΙΕΚΕΜ, και οι Κλαδικοί Σύλλογοι, θα πρέπει να στρατολογήσουν τους έμπειρους Μηχανικούς, να κάνουν, τουλάχιστον, Σεμινάρια ''ευαισθητοποίησης'' των Τεχνικών. Οι όροι και ορολογία για την ποιότητα (QC, OA, TQM, EFQM) θα πρέπει να γίνουν κτήμα των Μηχανικών με αντίστοιχες Ημερίδες. Ο ΕΛΟΤ να έχει τιμολογιακή πολιτική χαμηλή, ώστε να είναι προσιτά τα Πρότυπα στους Μηχανικούς, και όχι 60 - 80 ευρώ/ανά Πρότυπο ή 2.000 -3.000 ευρώ για τους Ευρωκώδικες.Το σημείωμα αυτό είναι μία πρώτη προσπάθεια παρουσίασης, κάπως απλοποιημένα, μιας σειράς στοιχειωδών λαθών που γίνονται στην πράξη, και που τα περισσότερα ο γράφων είχε την «τύχη», να αποτελέσουν την εμπειρία του.8/8
Έχουν δημοσιευτεί 4 σχόλιαΜετάβαση στην αρχή του άρθρου
18 Μαίου 2019

Μάιος 2019, εχει 23.249 αναγνωσεις! Αλλά κανεις δεν έκανε κάποιο σχόλιο, με δικά του λαθη ή αστοχίες ...Πως θα μαθουν οι επόμενοι, άμα εμείς δεν πούμε τα λάθη μας;

Ν.Μαρσελλος, Π-Μ/ΕΠΜ (1973) 

04 Οκτωβρίου 2018

Βλέπω σήμερα, 2018, έφτασε τις 21.000 αναγνώσεις! Δεν βλέπω όμως άλλους να γράφουν για τα λάθη τους, κάτι που είναι ΤΟΣΟ σημαντικό για τους νεώτερους ...

Ν.Μαρσέλλλος, Πολ. Μηχ. ΕΜΠ (1973)

18 Σεπτεμβρίου 2013

Νίκο,
Η παρουσίαση "περιστατικών από την καθημερινή πράξη" και case studies είναι καί ενδιαφέρουσα καί χρήσιμη. Μόνον έτσι μπορεί κανείς να "μεταφερθεί" από την θεωρία στην πράξη, αλλά και να αποφύγει σφάλματα που έκαναν κάποιοι άλλοι!
Για τον λόγο αυτό ΓΡΑΦΕ.
Π. Αναγνωστόπουλος, Π-Μ

17 Σεπτεμβρίου 2013

Μένω κατάπληκτος από τις "αναγνώσεις" -3300- αυτού του άρθρου μου, που με προέτρεψε να γράψω ο εκδότης των ΤΕΧΝΙΚΩΝ, Βάιος Σελλούντος, όπως και τόσα άλλα (π.χ. "Η Ολική Ποιότητα στο σκυρόδεμα", για το οποίο είχε αφιερώσει εβδομάδες editing δουλειας).
Δηλαδή άμα γράψω και σε ποιά Εργοτάξια, στην Τζάντα, στην Ελλάδα, στις Εταιρείες Ετοίμου Σκυροδέματος που δούλεψα, πόσο θα πάει η αναγνωσιμότητα;
Και νομίζετε οτι αυτά γινότανε κάποτε και τώρα έχουν αλλάξει;
Μόνον στις 30/7-31/7-1/8, εάν πάτε να δείτε τις θερμοκρασίες του παραγομένου σκυροδέματος, θα δείτε ότι ήτανε 34-35 °C, μεγαλύτερες των 32 °C που επιτρεπει ο ΚΤΣ-97, όμως όλα τα Εργοτάξια δουλεύανε φουλ …
'Η μήπως νομίζετε ότι σκυρόδεμα 2,5 ωρών το πετάνε επειδή λέει ο ΚΤΣ-97 μέχρι μία ώρα και 50 λεπτά; "Ο καλός ο μύλος τα τρώει όλα", λέει ο λαός!!
Εάν δεν βγούνε οι Συνάδελφοι στο Εργοτάξιο να Επιβλέψουν όλη την σκυροδέτηση, το τρίγωνο ΟΔΗΓΟΣ- ΠΡΕΣΣΑΔΟΡΟΣ- ΕΡΓΟΛΑΒΟΣ + πηχαδώρος θα σου "φτειάξουν" ένα μπετόν "λουκούμι" που όταν ρηγματωθεί, επειδή το έχουν πλακώσει στο νερό, όλοι αυτοί θα βρίζουν την Εταιρεία Μπετόν που έφερε το "κακό σκυρόδεμα".
Δεχόμαστε ότι "Ιστορίες για Αγρίους" έχει ο καθένας, να τις στείλετε να δημοσιευθούν, μπας και γλυτώσει κανένας Νέος Συνάδελφος απ'ο μπλεξίματα με τα Δικαστήρια.
Νικ. Μαρσέλλος, Πολ.Μηχ. ΕΜΠ

Εισάγετε το όνομά σας. *
Εισάγετε το e-mail σας. *
Μήνυμα
Κάντε ένα σχόλιο για το άρθρο. Το μήνυμα σχολίου σας θα δημοσιοποιηθεί μετά από έγκριση από την αρμόδια Επιτροπή.
*

Σφάλμα

Εισάγετε το όνομά σας.

Σφάλμα

Εισάγετε το e-mail σας.

Σφάλμα

Εισάγετε μήνυμα σχολίου.

Σφάλμα

Προέκυψε ένα λάθος κατά την αποστολή του σχολίου σας, παρακαλώ δοκιμάστε ξανά αργότερα.

Μήνυμα

Το μήνυμα σχολίου απεστάλη επιτυχώς. Θα δημοσιευτεί το συντομότερο δυνατό μετά την έγκριση του από την αρμόδια Επιτροπή.