Χάλυβες υψηλών επιδόσεων και χάλυβες αυξημένης αντοχής σε διάβρωση

Τεχνολογία παραγωγής, μεταλλουργική δομή, μηχανικές ιδιότητες και εφαρμογές

Οι χάλυβες υψηλών επιδόσεων (High Performance Steels – HPS) και οι χάλυβες αυξημένης αντοχής στη διάβρωση αποτελούν δύο ιδιαίτερα σημαντικές κατηγορίες προηγμένων μεταλλικών υλικών. Η ανάπτυξή τους συνδέεται με την ανάγκη κατασκευής ελαφρύτερων, ανθεκτικότερων και μακροβιότερων τεχνικών έργων, μηχανών και βιομηχανικών εγκαταστάσεων.

Η τεχνολογική εξέλιξη δεν περιορίζεται πλέον στην αύξηση της εφελκυστικής αντοχής. Επιδιώκεται ο συνδυασμός πολλών ιδιοτήτων:

  • Υψηλή αντοχή σε εφελκυσμό και διαρροή.
  • Αυξημένη δυσθραυστότητα και αντίσταση στη διάδοση ρωγμών.
  • Καλή συγκολλησιμότητα και διαμορφωσιμότητα.
  • Αντοχή σε κόπωση και κυκλικές φορτίσεις.
  • Αντοχή σε οξείδωση, διάβρωση και χημική προσβολή.
  • Σταθερότητα μηχανικών ιδιοτήτων σε υψηλές ή χαμηλές θερμοκρασίες.
  • Μειωμένες απαιτήσεις συντήρησης και αυξημένη διάρκεια ζωής.

Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι οι δύο κατηγορίες δεν ταυτίζονται: ένας χάλυβας μπορεί να παρουσιάζει εξαιρετικά υψηλή μηχανική αντοχή αλλά περιορισμένη αντοχή στη διάβρωση, ενώ ένας ανοξείδωτος χάλυβας μπορεί να εμφανίζει πολύ καλή αντιδιαβρωτική συμπεριφορά χωρίς να διαθέτει ιδιαίτερα υψηλή μηχανική αντοχή.

1. Χάλυβες υψηλών επιδόσεων

1.1     Βασική ταξινόμηση

Οι χάλυβες υψηλών επιδόσεων διακρίνονται σε επιμέρους κατηγορίες ανάλογα με τη χημική τους σύσταση, τη μικροδομή και τον μηχανισμό ενίσχυσης.

1. Χάλυβες HSLA (High Strength Low Alloy)

Χάλυβες χαμηλής περιεκτικότητας σε κραματικά στοιχεία, με μικροκραμάτωση Nb, V και Ti. Συνδυάζουν υψηλή αντοχή, καλή συγκολλησιμότητα και ικανοποιητική δυσθραυστότητα.

Study on Austenite Transformation and Growth Evolution of HSLA Steel | MDPI

2. Προηγμένοι χάλυβες υψηλής αντοχής AHSS

Περιλαμβάνουν χάλυβες διπλής φάσης (DP), TRIP, TWIP και άλλες πολυφασικές μικροδομές. Χρησιμοποιούνται ιδιαίτερα στην αυτοκινητοβιομηχανία.

The image quality map of ferrite–martensite dual phase microstructure.... | Download Scientific Diagram

3. Χάλυβες βαφής και επαναφοράς Q&T

Η υψηλή αντοχή επιτυγχάνεται με βαφή και επαναφορά, δημιουργώντας μικροδομή επαναφερμένου μαρτενσίτη. Χρησιμοποιούνται σε βαριά μηχανήματα, γερανούς και κατασκευές υψηλών φορτίων.

1.7225 | 42CrMo4 +QW +T quenched (in water) and tempered – Schmitz-Metallographie GmbH

4. Χάλυβες μαρτενγήρανσης (Maraging Steels)

Χάλυβες χαμηλού άνθρακα με υψηλή περιεκτικότητα σε Ni και στοιχεία όπως Co, Mo και Ti. Η σκλήρυνση πραγματοποιείται με κατακρήμνιση λεπτών μεταλλικών φάσεων κατά τη γήρανση.

Microstructural and mechanical insights into 1.2709 maraging steel produced by direct energy deposition | Journal of Materials Science | Springer Nature Link

5. Μπαινιτικοί χάλυβες υψηλής αντοχής

Αξιοποιούν τη μπαινιτική μικροδομή, με δυνατότητα επίτευξης υψηλής αντοχής και καλής ισορροπίας μεταξύ αντοχής και δυσθραυστότητας.

bainitt – Store norske leksikon

1.2     Η σημασία της μικροδομής

Η μηχανική συμπεριφορά των προηγμένων χαλύβων καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τη μικροδομή τους.

Οι βασικές μεταλλουργικές φάσεις είναι:

  • Φερρίτης: σχετικά μαλακή και όλκιμη φάση, με κυβική χωροκεντρωμένη κρυσταλλική δομή (BCC).
  • Περλίτης: εναλλασσόμενες περιοχές φερρίτη και σεμεντίτη.
  • Μαρτενσίτης: ιδιαίτερα σκληρή και ανθεκτική φάση, που προκύπτει από ταχεία ψύξη.
  • Μπαινίτης: μικροδομή φερρίτη και καρβιδίων ή άλλων κατακρημνισμάτων, ανάλογα με τη σύσταση και τη θερμική κατεργασία.
  • Ωστενίτης: κυβική εδροκεντρωμένη φάση (FCC), με σημαντική δυνατότητα πλαστικής παραμόρφωσης.
  • Υπολειμματικός ωστενίτης: μπορεί να μετασχηματίζεται σε μαρτενσίτη κατά την πλαστική παραμόρφωση, ενισχύοντας την παραμορφωσιμότητα ορισμένων χαλύβων.

Η ενίσχυση του χάλυβα επιτυγχάνεται μέσω συνδυασμού διαφορετικών μηχανισμών:

  1. Ενίσχυση στερεού διαλύματος.
  2. Ενίσχυση μέσω λεπτών κατακρημνισμάτων.
  3. Λεπτοκοκκίωση της μικροδομής.
  4. Εργοσκλήρυνση λόγω πλαστικής παραμόρφωσης.
  5. Μετασχηματισμός φάσεων και δημιουργία μαρτενσίτη ή μπαινίτη.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η σχέση μεταξύ μεγέθους κόκκου και ορίου διαρροής, η οποία περιγράφεται από τη σχέση Hall–Petch:

όπου:

  • (σy): όριο διαρροής,
  • (σ0): βασική αντίσταση του υλικού στην παραμόρφωση,
  • (ky): σταθερά Hall–Petch,
  • (d): μέση διάμετρος κόκκου.

Η μείωση του μεγέθους των κόκκων αυξάνει την αντοχή, χωρίς να απαιτείται κατ’ ανάγκη σημαντική αύξηση της περιεκτικότητας σε άνθρακα.

2.     Χάλυβες αυξημένης αντοχής στη διάβρωση

Η διάβρωση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες υποβάθμισης των μεταλλικών κατασκευών. Η αντιμετώπισή της αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε θαλάσσια περιβάλλοντα, γέφυρες, λιμενικά έργα, βιομηχανικές εγκαταστάσεις, αγωγούς και κατασκευές από οπλισμένο σκυρόδεμα.

Οι χάλυβες αυξημένης αντοχής στη διάβρωση επιτυγχάνουν την προστασία τους είτε μέσω δημιουργίας παθητικού επιφανειακού υμενίου είτε μέσω ελεγχόμενης δημιουργίας προστατευτικής στρώσης προϊόντων διάβρωσης.

2.1     Ανοξείδωτοι χάλυβες (Stainless Steels)

Η βασική ιδιότητα των ανοξείδωτων χαλύβων οφείλεται στην παρουσία χρωμίου (Cr), συνήθως σε περιεκτικότητα τουλάχιστον 10,5% κατά μάζα.

Το χρώμιο αντιδρά με το οξυγόνο και σχηματίζει ένα εξαιρετικά λεπτό, συνεκτικό και προσκολλημένο στρώμα οξειδίου του χρωμίου, κυρίως Cr₂O₃.

Το παθητικό αυτό υμένιο έχει τη δυνατότητα αυτοεπιδιόρθωσης όταν υποστεί μικρές τοπικές φθορές, εφόσον υπάρχουν κατάλληλες συνθήκες οξείδωσης και επαρκές χρώμιο.

Οι ανοξείδωτοι χάλυβες ταξινομούνται σε πέντε βασικές κατηγορίες.

Α. Ωστενιτικοί ανοξείδωτοι χάλυβες

Χαρακτηρίζονται από κρυσταλλική δομή FCC, υψηλή ολκιμότητα, καλή συγκολλησιμότητα και εξαιρετική συμπεριφορά σε πολλά διαβρωτικά περιβάλλοντα.

Ενδεικτικά κράματα:

  • AISI 304: γενικής χρήσης.
  • AISI 316: με προσθήκη Mo, αυξημένη αντίσταση σε διάβρωση από χλωριόντα.
  • AISI 316L: χαμηλότερος άνθρακας, περιορισμός ευαισθητοποίησης κατά τη συγκόλληση.
  • AISI 317L: αυξημένη περιεκτικότητα σε Mo, για περισσότερο απαιτητικά περιβάλλοντα.
316L stainless steel | Desktop Metal

Β. Φερριτικοί ανοξείδωτοι χάλυβες

Έχουν κρυσταλλική δομή BCC, περιέχουν κυρίως χρώμιο και παρουσιάζουν καλή αντίσταση σε διάβρωση και οξείδωση.

Παραδείγματα:

  • AISI 430.
  • AISI 444.

Χρησιμοποιούνται σε συσκευές, εξοπλισμό, εναλλάκτες θερμότητας και αρχιτεκτονικές εφαρμογές.

Γ. Μαρτενσιτικοί ανοξείδωτοι χάλυβες

Μπορούν να υποστούν βαφή και επαναφορά, παρουσιάζοντας υψηλή σκληρότητα και αντοχή.

Παράδειγμα: AISI 410 και AISI 420.

Χρησιμοποιούνται σε άξονες, βαλβίδες, εξαρτήματα αντλιών, εργαλεία και μηχανικά μέρη.

Δ. Διπλής φάσης ανοξείδωτοι χάλυβες (Duplex)

Image 1

Περιλαμβάνουν περίπου ίσες αναλογίες φερριτικής και ωστενιτικής φάσης, αν και η ακριβής αναλογία εξαρτάται από τη σύσταση και την κατεργασία.

Παρουσιάζουν:

  • Υψηλότερο όριο διαρροής από τους συμβατικούς ωστενιτικούς.
  • Καλή αντοχή σε διάβρωση λόγω χλωριόντων.
  • Αυξημένη αντίσταση στη διάβρωση υπό τάση (Stress Corrosion Cracking).
  • Καλή συμπεριφορά σε θαλάσσιες και χημικές εγκαταστάσεις.

Σημαντικά κράματα:

  • Duplex 2205 (UNS S32205/S31803).
  • Super Duplex 2507 (UNS S32750).

Ε. Σκληρυνόμενοι με κατακρήμνιση ανοξείδωτοι χάλυβες (PH Stainless Steels)

Συνδυάζουν υψηλή μηχανική αντοχή και αντιδιαβρωτική συμπεριφορά.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο 17-4PH (UNS S17400), ο οποίος χρησιμοποιείται σε αεροναυπηγική, εξοπλισμό υψηλών απαιτήσεων και μηχανικά εξαρτήματα.

2.2     Χάλυβες ανθεκτικοί στις καιρικές συνθήκες (Weathering Steels – COR-TEN)

SSAB Weathering steel in pedestrian bridge design: Staying strong and lasting long - SSAB
CORTEN STEEL CLOSE-UP - Rusty metal plate used in construction industry - Corten is a weathering steel that forms a stable, rust-like patina, offering an high resistance to atmospheric corrosion
Paleisbrug Den Bosch

Οι χάλυβες COR-TEN αποτελούν μια διαφορετική προσέγγιση προστασίας από τη διάβρωση.

Σε αντίθεση με τους ανοξείδωτους, δεν δημιουργούν ένα λεπτό παθητικό οξείδιο χρωμίου. Σχηματίζουν μια σχετικά σταθερή, συμπαγή και προσκολλημένη επιφανειακή πατίνα, η οποία περιορίζει τη διείσδυση υγρασίας και οξυγόνου προς το εσωτερικό μέταλλο.

Η σύνθεσή τους περιλαμβάνει ελεγχόμενες προσθήκες:

  • Cu (χαλκός).
  • Cr (χρώμιο).
  • Ni (νικέλιο).
  • P (φώσφορος), σε ορισμένες ποιότητες.
  • Άλλα κραματικά στοιχεία ανάλογα με τον τύπο.

Η πατίνα αποκτά προστατευτική συμπεριφορά μέσα από εναλλασσόμενους κύκλους ύγρανσης και ξήρανσης.

Εφαρμογές:

  • Γέφυρες και μεταλλικές κατασκευές.
  • Αρχιτεκτονικές επενδύσεις.
  • Βιομηχανικές εγκαταστάσεις.
  • Εξωτερικά μεταλλικά στοιχεία.

Σημαντικός περιορισμός: οι χάλυβες αυτοί δεν είναι κατάλληλοι για συνεχή εμβάπτιση, μόνιμα υγρές επιφάνειες ή περιβάλλοντα με έντονη εναπόθεση χλωριόντων, όπως ορισμένες παράκτιες και θαλάσσιες περιοχές. Η προστατευτική πατίνα μπορεί να μην αναπτυχθεί σωστά.

2.3 Χάλυβες οπλισμού σκυροδέματος αυξημένης αντοχής στη διάβρωση

Ιδιαίτερη τεχνική σημασία για τις κατασκευές από οπλισμένο σκυρόδεμα έχουν οι ειδικοί χάλυβες οπλισμού.

Η διάβρωση του συμβατικού οπλισμού προκαλείται κυρίως από:

  • Ενανθράκωση του σκυροδέματος και μείωση του pH.
  • Διείσδυση χλωριόντων από θαλάσσιο περιβάλλον ή άλατα αποπάγωσης.
  • Ρηγμάτωση και αυξημένη διαπερατότητα του σκυροδέματος.
  • Ανεπαρκές πάχος επικάλυψης.

Οι κυριότερες εναλλακτικές λύσεις είναι:

Ανοξείδωτος οπλισμός

File:Solid Stainless Steel Deck Reinforcement VT (8427647838).jpg - Wikimedia Commons
File:Solid Stainless Steel Deck Reinforcement VT (8427647838).jpg - Wikimedia Commons

Χάλυβες όπως 1.4301, 1.4401 και ειδικοί duplex οπλισμοί. Παρέχουν αυξημένη προστασία έναντι χλωριόντων και χρησιμοποιούνται σε απαιτητικές κατασκευές.

Εποξειδικά επικαλυμμένος οπλισμός

20mm Epoxy Coated Rebar

Παρέχει φραγμό στην επαφή του χάλυβα με το διαβρωτικό περιβάλλον. Απαιτεί προσοχή στην αποφυγή φθορών της επικάλυψης κατά τη μεταφορά και τοποθέτηση.

Γαλβανισμένος οπλισμός

Barres spéciales - Armatures galvanisées | Ersigroup

Η προστασία βασίζεται στη μεταλλική επίστρωση ψευδαργύρου, η οποία λειτουργεί ως φραγμός και ως θυσιαζόμενη ανοδική προστασία.

Χάλυβες οπλισμού αυξημένης αντοχής στη διάβρωση

Interface Microstructure and Properties of Vacuum-Hot-Rolled 55#/316L Clad Rebars

Ειδικά κραματωμένοι χάλυβες με αυξημένη αντίσταση σε χλωριόντα και άλλους μηχανισμούς διάβρωσης, με διαφορετικά επίπεδα προστασίας ανάλογα με τη σύνθεσή τους.

3.     Σύγκριση χαρακτηριστικών προηγμένων χαλύβων

Ο ακόλουθος πίνακας παρουσιάζει ενδεικτικές τιμές μηχανικών ιδιοτήτων. Οι πραγματικές τιμές εξαρτώνται από το πρότυπο, τη μορφή προϊόντος, τη θερμική κατεργασία και το πάχος.

Τύπος χάλυβαΌριο διαρροής (MPa)Εφελκυστική αντοχή (MPa)
S355 δομικός≥355470–630
S460 δομικός≥460540–720
S690 Q&T≥690770–940
Maraging 250περίπου 1.700περίπου 1.800
AISI 304περίπου 200500–700
AISI 316Lπερίπου 170485–650
Duplex 2205περίπου 450620–880
Super Duplex 2507περίπου 550800–1.000
17-4PHεξαρτάται από την κατάσταση γήρανσηςπερίπου 900–1.300

Οι τιμές για τους ανοξείδωτους χάλυβες και το 17-4PH είναι ενδεικτικές και δεν αποτελούν ενιαίες εγγυημένες προδιαγραφές όλων των προϊόντων.

3.1     Συγκριτική αξιολόγηση ως προς τη διάβρωση

ΚατηγορίαΓενική αντιδιαβρωτική συμπεριφοράΒασικός περιορισμός
S355 / S460Περιορισμένη χωρίς προστασίαΓενική ατμοσφαιρική διάβρωση
HSLAΠαρόμοια με συμβατικούς χάλυβες, εκτός ειδικών κραμάτωνΕξαρτάται από το περιβάλλον
COR-TENΚαλή σε κατάλληλη ατμόσφαιραΣυνεχής υγρασία και χλωριόντα
AISI 304Πολύ καλήΤοπική διάβρωση από χλωριόντα
AISI 316LΠολύ καλή έως εξαιρετική σε πολλά περιβάλλονταΠιθανή διάβρωση σε αυξημένα χλωριόντα
Duplex 2205Εξαιρετική σε πολλά χλωριούχα περιβάλλονταΠεριορισμοί σε ακραίες συνθήκες
Super Duplex 2507Πολύ υψηλήΚόστος και απαιτήσεις κατεργασίας

4.     Οι σημαντικότεροι μηχανισμοί αντιδιαβρωτικής προστασίας

Η επιλογή του κατάλληλου χάλυβα προϋποθέτει κατανόηση των μηχανισμών διάβρωσης.

4.1     Ομοιόμορφη διάβρωση (Uniform Corrosion)

Εκδηλώνεται με σχετικά ομοιόμορφη απώλεια υλικού στην επιφάνεια. Αντιμετωπίζεται με κατάλληλη κραμάτωση, επιφανειακές επικαλύψεις και καθορισμό του κατάλληλου περιθωρίου διάβρωσης.

4.2     Βελονισμός (Pitting Corrosion)

304不锈钢点蚀产物对亚稳态点蚀萌生和稳态蚀孔生长的加速作用

Πρόκειται για ιδιαίτερα επικίνδυνη μορφή διάβρωσης, καθώς δημιουργούνται τοπικές κοιλότητες μεγάλου βάθους, ενώ η συνολική απώλεια μάζας μπορεί να είναι μικρή.

Είναι ιδιαίτερα σημαντική σε περιβάλλοντα με χλωριόντα.

Η αντίσταση των ανοξείδωτων χαλύβων στον βελονισμό συσχετίζεται με τον δείκτη PREN (Pitting Resistance Equivalent Number): PREN= %Cr+3,3(%Mo)+16(%N)

Ο δείκτης χρησιμοποιείται κυρίως για συγκριτική αξιολόγηση ανοξείδωτων χαλύβων. Δεν αποτελεί απόλυτη πρόβλεψη της συμπεριφοράς τους σε κάθε περιβάλλον.

4.3     Διάβρωση υπό τάση (Stress Corrosion Cracking – SCC)

Προκαλείται από τη συνδυασμένη επίδραση:

  • Εφελκυστικών τάσεων.
  • Διαβρωτικού περιβάλλοντος.
  • Ευαίσθητης μεταλλουργικής δομής.

Μπορεί να προκαλέσει αιφνίδια αστοχία χωρίς εκτεταμένη γενική απώλεια υλικού.

Οι duplex χάλυβες παρουσιάζουν συνήθως σημαντικά καλύτερη αντίσταση στη χλωριούχα SCC σε σύγκριση με τους συμβατικούς ωστενιτικούς χάλυβες.

4.4     Γαλβανική διάβρωση

Εμφανίζεται όταν δύο διαφορετικά μέταλλα βρίσκονται σε ηλεκτρική επαφή μέσα σε ηλεκτρολύτη.

Η επιλογή συμβατών υλικών, η ηλεκτρική απομόνωση και η σωστή διαμόρφωση των συνδέσεων αποτελούν βασικά μέτρα πρόληψης.

5.     Τεχνολογίες παραγωγής και μεταλλουργικής επεξεργασίας

Η ανάπτυξη προηγμένων χαλύβων βασίζεται σε συνδυασμό ελεγχόμενης χημικής σύστασης, θερμικών κατεργασιών και τεχνολογιών μορφοποίησης.

Οι κυριότερες τεχνολογίες είναι:

Α. Ελεγχόμενη θερμομηχανική κατεργασία (TMCP)

Συνδυάζει ελεγχόμενη θερμή έλαση και ταχεία ή ελεγχόμενη ψύξη. Επιτρέπει τη δημιουργία λεπτής μικροδομής, αυξάνοντας την αντοχή και τη δυσθραυστότητα.

Β. Βαφή και επαναφορά (Quenching & Tempering)

Η βαφή δημιουργεί μαρτενσιτική δομή, ενώ η επαναφορά μειώνει την ευθραυστότητα και βελτιώνει την ισορροπία αντοχής και δυσθραυστότητας.

Γ. Μικροκραμάτωση

Η προσθήκη μικρών ποσοτήτων Nb, V και Ti δημιουργεί λεπτά καρβίδια, νιτρίδια ή ανθρακονιτρίδια, τα οποία εμποδίζουν την ανάπτυξη των κόκκων και ενισχύουν το υλικό.

Δ. Κατεργασίες κατακρήμνισης

Χρησιμοποιούνται σε μαρτενγήραντους και ανοξείδωτους χάλυβες PH. Η δημιουργία λεπτών κατακρημνισμάτων αυξάνει σημαντικά την αντοχή.

Ε. Καθαρότητα χάλυβα και μεταλλουργία ακριβείας

Η μείωση των εγκλεισμάτων, του θείου, του φωσφόρου και άλλων ανεπιθύμητων στοιχείων βελτιώνει τη δυσθραυστότητα, την κόπωση και την αξιοπιστία του υλικού.

6.     Εφαρμογές σε τεχνικά έργα και βιομηχανία

Γέφυρες και μεγάλα τεχνικά έργα

Tisco Duplex Stainless Steel Successfully Applied to Slowson Steel Bridge Project in Sweden

Χάλυβες S460, S690 και ειδικοί weathering steels. Μειωμένο ίδιο βάρος, μεγάλα ανοίγματα και περιορισμός συντήρησης.

Υπεράκτιες εγκαταστάσεις και θαλάσσια έργα

Equinor and Polenergia Install First Foundations at Bałtyk 2 and 3 Offshore Wind Projects

Duplex, Super Duplex, ειδικοί χάλυβες υψηλής αντοχής και κατάλληλα προστατευτικά συστήματα.

Αυτοκινητοβιομηχανία

O que é carroceria com deformação programada?

AHSS, DP, TRIP και μαρτενσιτικοί χάλυβες για ελαφρύτερα αμαξώματα και αυξημένη παθητική ασφάλεια.

Χημική και πετροχημική βιομηχανία

Chemical Process Equipment Manufacturers in USA

Ωστενιτικοί, duplex και Super Duplex χάλυβες σε αγωγούς, δεξαμενές, αντλίες και εναλλάκτες θερμότητας.

Οπλισμένο σκυρόδεμα σε επιθετικά περιβάλλοντα

Duplex rebar restores resistance to waves

Ανοξείδωτος οπλισμός σε γέφυρες, παράκτιες κατασκευές, λιμενικά έργα και υποδομές με υψηλή έκθεση σε χλωριόντα.

7.     Πρότυπα και τεχνικές προδιαγραφές

Για την τεχνική αξιολόγηση και επιλογή των υλικών ιδιαίτερη σημασία έχουν τα ακόλουθα πρότυπα:

ΠρότυποΑντικείμενο
EN 10025Δομικοί χάλυβες θερμής έλασης
EN 10083Χάλυβες βαφής και επαναφοράς
EN 10149Χάλυβες υψηλής αντοχής για ψυχρή διαμόρφωση
EN 10088Ανοξείδωτοι χάλυβες
EN 10080Χάλυβες οπλισμού σκυροδέματος
EN 1993Ευρωκώδικας 3 – Σχεδιασμός χαλύβδινων κατασκευών
EN 1993-1-4Συμπληρωματικοί κανόνες για ανοξείδωτες κατασκευές
EN 206Σκυρόδεμα – Προδιαγραφές και ανθεκτικότητα
EN ISO 12944Αντιδιαβρωτική προστασία χαλύβδινων κατασκευών με συστήματα βαφής

Για την αξιολόγηση της διάβρωσης είναι επίσης χρήσιμα τα πρότυπα ISO 9223 (ατμοσφαιρική διαβρωτικότητα), ISO 9227 (δοκιμές αλατονέφωσης) και ASTM G48 (δοκιμές διάβρωσης ανοξείδωτων κραμάτων).

8. Οικονομική αξιολόγηση και επιλογή υλικού

Η χρήση ενός προηγμένου χάλυβα δεν συνεπάγεται πάντοτε χαμηλότερο συνολικό κόστος. Η οικονομική αξιολόγηση πρέπει να γίνεται με βάση ολόκληρο τον κύκλο ζωής της κατασκευής (Life Cycle Cost – LCC).

Για παράδειγμα:

ΛύσηΑρχικό κόστοςΣυντήρησηΚαταλληλότητα
Συμβατικός δομικός χάλυβας με βαφήΧαμηλόΠεριοδικήΓενικές κατασκευές
COR-TENΜεσαίοΠεριορισμένη υπό προϋποθέσειςΚατάλληλες ατμόσφαιρες
Ανοξείδωτος 316LΥψηλόΧαμηλή έως μέτριαΧημικά και παράκτια περιβάλλοντα
Duplex 2205ΥψηλόΧαμηλήΑπαιτητικά θαλάσσια περιβάλλοντα
Super Duplex 2507Πολύ υψηλόΧαμηλήΠολύ επιθετικά περιβάλλοντα
S690 Q&TΜεσαίο έως υψηλόΕξαρτάται από την προστασίαΚατασκευές υψηλών φορτίων

Οι χαρακτηρισμοί κόστους είναι σχετικοί και δεν αποτελούν τιμοκατάλογο αγοράς.

Στην τελική επιλογή πρέπει να συνεκτιμώνται:

  • Η απαιτούμενη φέρουσα ικανότητα.
  • Η διάρκεια ζωής.
  • Το κόστος κατασκευής και συγκόλλησης.
  • Η δυνατότητα επιθεώρησης.
  • Η διαθεσιμότητα των υλικών.
  • Το κόστος αντικατάστασης και συντήρησης.
  • Η δυνατότητα ανακύκλωσης.

9.     Η κατεύθυνση της τεχνολογικής εξέλιξης

Η σύγχρονη μεταλλουργία κατευθύνεται προς την ανάπτυξη χαλύβων με πολλαπλές λειτουργικές ιδιότητες και όχι απλώς προς την επίτευξη υψηλότερων τιμών εφελκυστικής αντοχής.

Τρεις τεχνολογικές κατευθύνσεις παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον:

1. Πολυφασικοί χάλυβες: ελεγχόμενος συνδυασμός φερρίτη, μαρτενσίτη, μπαινίτη και υπολειμματικού ωστενίτη, με στόχο την ταυτόχρονη αύξηση αντοχής και ολκιμότητας.

2. Προηγμένοι ανοξείδωτοι χάλυβες: ανάπτυξη duplex και Super Duplex κραμάτων με υψηλή αντοχή, περιορισμένη ευαισθησία σε τοπική διάβρωση και μεγάλη διάρκεια ζωής.

3. Χάλυβες πολλαπλής λειτουργικότητας: συνδυασμός υψηλής μηχανικής αντοχής, αντιδιαβρωτικής συμπεριφοράς, αντοχής σε κόπωση και δυνατότητας συγκόλλησης.

Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η προοπτική αξιοποίησης αυτών των υλικών σε γέφυρες, παράκτιες υποδομές, λιμενικά έργα, υπεράκτια αιολικά πάρκα και κατασκευές από οπλισμένο σκυρόδεμα.

Το ουσιαστικό τεχνολογικό ζητούμενο είναι η βελτιστοποίηση της σχέσης μεταξύ μικροδομής, μηχανικής συμπεριφοράς, ανθεκτικότητας και κόστους κύκλου ζωής.

Σχετικά με τον/την συγγραφέα

Πολιτικός Μηχανικός ΕΜΠ 1974. Ομότιμο μέλος ΤΕΕ από 20/03/2017 Ενασχόληση από το 1977 έως το 2017 με την μελέτη και κατασκευή Δημοσίων Έργων. Κατείχε εργοληπτικό πτυχίο Δ' τάξεως ΟΔΟ, ΟΙΚ, ΥΔΡ και Γ' τάξεως ΛΙΜ. Διεύθυνση του έργου σύνταξης των Προσωρινών Εθνικών Τεχνικών Προδιαγραφών (ΠΕΤΕΠ), συστήματος κοστολόγησης μηχανημάτων έργων, τυποποιημένων περιγραφικών τιμολογίων και αναλύσεων τιμών κατά την περίοδο 2003-2006, που ανατέθηκε στο ΙΟΚ από το ΥΠΕΧΩΔΕ. Το έργο υλοποιήθηκε υπό την εποπτεία του καθ. κ. Θ. Π. Τάσιου. Σύμβουλος του ΙΟΚ από το 2003 έως το 2010 επι θεμάτων προδιαγραφών, κανονισμών και κοστολογήσεων των Δημοσίων Εργων. Συμμετοχή σε επιτροπές της ΓΓΔΕ (2004 έως 2013) για την σύνταξη, επικαιροποίηση και διεύρυνση του θεματολογίου των Νέων Ενιαίων Τιμολογίων. Συμμετοχή σε Ομάδες Εργασίες του ΕΛΟΤ Από το 1998 έως σήμερα σύμβουλος της εταιρείας μελετών ΤΟ.Π.Π.Ο.Σ. ΑΕ. Από το 2010 administrator του www.e-archimedes.gr