Καλώς ήλθατε

Συνδεθείτε ή εγγραφείτε ως Μέλη, προκειμένου να σχολιάσετε αναρτημένα άρθρα, slides κλπ ή/και να διατυπώσετε τις δικές σας απόψεις για οποιοδήποτε θέμα τεχνικού ενδιαφέροντος.

Σάββατο, 27 Νοεμβρίου 2021

Το Εγχειρίδιο Κατάρτισης στις ΑΠΕ αναπτύχθηκε από τα μέλη του εταιρικού σχήματος του έργου με τον τίτλο "ENergy Efficiency and Renewables - SUPporting Policies in Local level for energY" (αντίστοιχος Ελληνικός: «Ενεργειακή Αποδοτικότητα και Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας - Υποστήριξη των Ενεργειακών Πολιτικών σε Τοπικό Επίπεδο») - ENER SUPPLY, το οποίο υλοποιήθηκε με την συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω του Προγράμματος Διακρατικής Συνεργασίας για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη (SEE).

Ενεργειακή Αποδοτικότητα και Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Υποστήριξη των Ενεργειακών Πολιτικών σε Τοπικό ΕπίπεδοENER SUPPLYΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Εγχειρίδιο Ανανεώσιμων Πηγών ΕνέργειαςΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΕΡΓΟ Το Εγχειρίδιο Κατάρτισης στις ΑΠΕ αναπτύχθηκε από τα µέλη του εταιρικού σχήµατος του έργου µε τον τίτλο “ENergy Efficiency and Renewables – SUPporting Policies in Local level for EnergY” (αντίστοιχος Ελληνικός: «Ενεργειακή Αποδοτικότητα και Ανανεώσιµες Πηγές Ενέργειας - Υποστήριξη των Ενεργειακών Πολιτικών σε Τοπικό Επίπεδο») - ENER SUPPLY, το οποίο υλοποιήθηκε µε την συγχρηµατοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης µέσω του Προγράµµατος ∆ιακρατικής Συνεργασίας για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη (SEE). Το έργο είχε ως στόχο την ενίσχυση της θεσµικής ικανότητας των τοπικών και περιφερειακών αρχών ως προς τον σχεδιασµό και την διαχείριση πολιτικών και δράσεων στον τοµέα της αειφόρου ενέργειας. Στα πλαίσια του έργου πραγµατοποιήθηκαν 11 σεµινάρια κατάρτισης στις έντεκα χώρες1 της ΝΑ Ευρώπης που συµµετείχαν στο έργο. Συνολικά πάνω από 83 τοπικοί φορείς και περισσότεροι από 200 υπάλληλοι και ειδήµονες από διάφορα τοπικά διαµερίσµατα παρακολούθησαν τα εν λόγω σεµινάρια. Το Εγχειρίδιο Κατάρτισης αποτελεί από µόνο του ένα ολοκληρωµένο εκπαιδευτικό εργαλείο και βασίζεται στην εµπειρία που προέκυψε από την υλοποιηθείσα κατάρτιση. Αναπτύχθηκε από µία οµάδα ειδικών και µεταφράστηκε σε όλες τις γλώσσες των εταίρων του έργου. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά µε το έργο µπορείτε να συµβουλευτείτε την ιστοσελίδα του έργου: www.ener-supply.eu, στην οποία µπορείτε επίσης να βρείτε τον σύνδεσµο για την πλατφόρµα τηλεκπαίδευσης (e-learning).1Τα κύρια εµπλεκόµενα διαµερίσµατα είναι τα εξής: Κορυτσά και Τίρανα (Αλβανία), Καντόνι της Κεντρικής Βοσνίας (Β&Ε), Περιφέρεια του Ντόµπριτς, ∆ήµος του Ντόµπριτς, Dolni Chiflik, Beloslav (Βουλγαρία), Σπλιτ, Επαρχία της ∆αλµατίας (Κροατία), Περιφέρεια Πελοποννήσου (Ελλάδα), Επαρχία Komárom-Esztergom, Μητροπολιτική Περιοχή της Βουδαπέστης (Οτγγαρία), Μητροπολιτική Περιοχή της Potenza (Ιταλία), Επαρχία της Ialomita, Επαρχία της Dambovita (Ρουµανία), Επαρχία της Βοϊβοντίνα (Σερβία), Μητροπολιτική Περιοχή του Košice (Σλοβακία), Οχρίδα, Σκόπια (ΠΓ∆Μ).1 Εγχειρίδιο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας Οι συγγραφείςΒΙΟΜΑΖΑ Καθ. Giovanni Riva Είναι καθηγητής στο Πολυτεχνείο του Marche (UNIVPM) µε σηµαντική επιστηµονική ερευνητική δραστηριότητα σχετικά µε τις µεθόδους και τεχνολογίες για την παραγωγή και την εξοικονόµηση ενέργειας µε την χρήση βιοµάζας. Σε εθνικό και διεθνές πλαίσιο (π.χ. στην Ανατολική Ευρώπη, την Ασία, την Αφρική και την Νότιο Αµερική), στα πλαίσια της ∆ιεθνούς Οργάνωσης Τροφίµων και Γεωργίας – FAO – των Ηνωµένων Εθνών και έργων της Ε.Ε., έχει υλοποιήσει καινοτόµες µονάδες και συστήµατα για την συλλογή δεδοµένων. Καθ. Ester Foppapedretti Είναι καθηγήτρια στο Πολυτεχνείο του Marche (UNIVPM) µε επιστηµονικό ενδιαφέρον στον µηχανολογικό και γεωργικό εξοπλισµό, την ενέργεια και την αποθήκευση των προϊόντων βιοµάζας. Τα βασικά πεδία έρευνάς της αφορούν την µελέτη της γεωργικής µηχανοποίησης, την ανάλυση των ικανοτήτων των µηχανών, τις τεχνολογίες που χρησιµοποιούνται για τις πηγές ενέργειας και την µελέτη της διαχείρισης των οργανικών αποβλήτων. ∆ρ. Carla de Carolis Είναι ερευνήτρια στο UNIVPM µε επιστηµονικά ενδιαφέροντα στην Ανάλυση του Κύκλου Ζωής (LCA), τον χωροταξικό σχεδιασµό και την ανάλυση της βιοµάζας. Σπούδασε µε υποτροφία του Ερευνητικού Προγράµµατος Marie Curie στο IFRF (International Flame Research Foundation). Από το 2007 εργάζεται σε ερευνητικές δραστηριότητες σχετικές µε την ενέργεια στα πλαίσια έργων των προγραµµάτων IEE και INTERREG της Ε.Ε.Υ∆ΡΟΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Κος Ελευθέριος Γιακουµέλος Είναι Φυσικός (απόφοιτος του Πανεπιστηµίου της Πάτρας). Τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια εργάζεται στο ΚΑΠΕ. Κατά τη διάρκεια των πρώτων 8 ετών εργάσθηκε στο Τµήµα Οικονοµικών Υπηρεσιών, όπου είχε ως κύριες ασχολίες την οικονοµική παρακολούθηση, τον έλεγχο και την διοικητική υποστήριξη ερευνητικών προγραµµάτων. Τα τελευταία 7 έτη είναι συνεργάτης του Τµήµατος Εκπαίδευσης, όπου απασχολείται µε την υλοποίηση προγραµµάτων κατάρτισης, µελετών και αναλύσεων απαιτήσεων της αγοράς.ΑΙΟΛΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ∆ρ. Χαράλαµπος Μαλαµατένιος Είναι κάτοχος ∆ιπλώµατος Μηχανολόγου Μηχανικού και ∆ιδάκτορας του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Εργάζεται στο ΚΑΠΕ από το 1997, όπου και ασχολείται µε την διοργάνωση και την υλοποίηση εκπαιδευτικών προγραµµάτων και προγραµµάτων κατάρτισης στα θέµατα των ΑΠΕ και της Ενεργειακής Αποδοτικότητας που απευθύνονται σε διάφορες οµάδες-στόχους, την ανάπτυξη των σχετικών εργαλείων κατάρτισης, καθώς και µε τον σχεδιασµό και την διεξαγωγή µελετών ανάλυσης αναγκών. 2 Εγχειρίδιο Ανανεώσιμων Πηγών ΕνέργειαςΓΕΘΕΡΜΙΑΚαθ. Patrizio Signanini Αποφοίτησε από το Τµήµα Γεωλογικών Επιστηµών του Πανεπιστηµίου του Trieste το 1971, µε εξειδίκευση στην Εφαρµοσµένη Γεωφυσική στην Υδρογεωλογία. Έχει υλοποιήσει εργασίες και δραστηριότητες παροχής συµβουλών στην Ιταλία και σε άλλες χώρες. ∆ιετέλεσε καθηγητής της Εφαρµοσµένης Γεωφυσικής στα Πανεπιστήµια του Camerino και της Ancona. Από το 2001 είναι επιστηµονικός υπεύθυνος της ερευνητικής συµφωνίας µε την εταιρία Lotti Associati SpA σχετικά µε ταµιευτήρες νερού σε υποτροπικές περιοχές. Είναι συγγραφέας 50 περίπου επιστηµονικών δηµοσιεύσεων. Κος Giancarlo Crema Αποφοίτησε από το Τµήµα Γεωλογικών Επιστηµών του Πανεπιστηµίου του Τορίνο το 1963 και από το Τµήµα Χηµείας του ιδίου πανεπιστηµίου το 1968. ∆ιετέλεσε αναλυτής και ερευνητής των πετρωµάτων, του νερού και του εδάφους στο Πανεπιστήµιο του Τορίνο και έχει εργασθεί ως επιβλέπων και διευθυντής πολλών έργων στη Ιταλία. Έχει διατελέσει καθηγητής Υδρογεωλογίας στο Πανεπιστήµιο του Camerino. Από το 1994 είναι Καθηγητής Εφαρµοσµένης Υδρογεωλογίας και Περιβαλλοντικής Υδρογεωλογίας στο Πανεπιστήµιο του Chieti-Pescara. Είναι συγγραφέας 50 περίπου επιστηµονικών δηµοσιεύσεων. Κα Micaela Di Fazio Είναι απόφοιτη Γεωλογικών Επιστηµών του Πανεπιστηµίου “UNIROMA 3” της Ρώµης και από το 2009 του Πανεπιστηµίου “G. D’Annunzio” του Chieti-Pescara. Είναι υποψήφια διδάκτορας στο Πανεπιστήµιο “G. D’Annunzio” Chieti-Pescara από το 2010, συνεργάζεται µε το Ινστιτούτο Προηγµένων Βιοιατρικών Τεχνολογιών (ITAB) και µε σώµα της Κρατικής ∆ασοκοµίας για την πραγµατοποίηση θερµογραφικών ερευνών στο έδαφος και µέσω ελικοπτέρου σε ρυπασµένες περιοχές και χωµατερές.ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Καθ. Jozef Gajdoš Είναι απόφοιτος του Οικονοµικού Πανεπιστηµίου, Σχολή ∆ιοίκησης Επιχειρήσεων. ∆ιαθέτει 24ετή εµπειρία στην Υλικοτεχνική υποστήριξη (logistics), την ∆ιαχείριση έργων, την Οικονοµική και Χρηµατοοικονοµική Ανάλυση. Από το 1990 εργάζεται στο Οικονοµικό Πανεπιστήµιο της Μπρατισλάβας, στη Σχολή ∆ιοίκησης Επιχειρήσεων του Košice, ως βοηθός καθηγητή µε εξειδίκευση στα logistics. Είναι συγγραφέας 30 περίπου επιστηµονικών δηµοσιεύσεων. Καθ. Rastislav Ručinský Είναι απόφοιτος του Οικονοµικού Πανεπιστηµίου, Σχολή ∆ιοίκησης Επιχειρήσεων. ∆ιαθέτει εµπειρία 9 ετών στην ∆ιαχείριση έργων και την Οικονοµική και Χρηµατοοικονοµική Ανάλυση. Είναι Αντιπρύτανης Ανάπτυξης, Informatization και ∆ηµοσίων Σχέσεων και βοηθός καθηγητή στη Σχολή ∆ιοίκησης Επιχειρήσεων του Košice (Οικονοµικό Πανεπιστήµιο της Μπρατισλάβας). Ολοκλήρωσε τις διδακτορικές σπουδές του το 2004 στο ίδιο Πανεπιστήµιο. Είναι συγγραφέας 30 περίπου επιστηµονικών δηµοσιεύσεων.3 Εγχειρίδιο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Το έργο ENER SUPPLY ωφελήθηκε επιπρόσθετα από την γενναιόδωρη συµβολή σε χρόνο και γνώσεις από µία ευρεία οµάδα επιστηµόνων. Η υλοποίησή του δεν θα ήταν δυνατή χωρίς αυτή. Στην εν λόγω οµάδα περιλαµβάνονται µεταξύ άλλων ο Καθ. Knezevic, η ∆ρα Masa Bukurov, η Αρχ. Margareta Zidar, η Μηχ. Patrizia Carlucci, και η ∆ρα Jana Nascakova. Ο συντονισµός και οι δραστηριότητες σχεδιασµού κατά την ετοιµασία του Εγχειριδίου καθώς και όλων των δραστηριοτήτων κατάρτισης έγιναν από τον κο Marco Caponigro και τον κο Azrudin Husika. Ιδιαίτερη µνεία πρέπει να γίνει σε µία συγκεκριµένη οµάδα ατόµων. Πρόκειται για τους υπαλλήλους των Τοπικών και Περιφερειακών Αρχών οι οποίοι έλαβαν µέρος στα σεµινάρια κατάρτισης σε ολόκληρη την Νοτιοανατολική Ευρώπη κατά τη διάρκεια του έργου ENER SUPPLY, και χάρη στην συµµετοχή, τα σχόλια και τις παρατηρήσεις των οποίων κατέστη δυνατόν να αναθεωρηθεί και να προσαρµοστεί το εκπαιδευτικό υλικό στις πραγµατικές ανάγκες τους. Επίσης στο JTS, το οποίο αναγνώρισε τη δυναµική αξία αυτού του έργου και κατέστη µία θύρα ανοιχτή στη συζήτηση των αναγκών. Αξίζει, τέλος, να γίνει ιδιαίτερη αναφορά στην οµάδα συνεργατών του ΚΑΠΕ που ασχολήθηκαν µε την µετάφραση και την προσαρµογή των κειµένων στα Ελληνικά δεδοµένα. Συγκεκριµένα, στην οµάδα αυτή συµµετείχαν ο κος Ελευθέριος Γιακουµέλος (Κεφάλαια ΜΥΗ και Γεωθερµίας), ο κος Ιωάννης Ελευθεριάδης (για το Κεφάλαιο της Βιοµάζας), και οι κυρίες Γεωργία Βεζυργιάννη και Ευτυχία Μαύρου (από το Τµήµα Εκπαίδευσης του ΚΑΠΕ). Τον συντονισµό και την ευθύνη της οµάδας αυτής είχε ο ∆ρας Χαρ. Μαλαµατένιος (επιστηµονικός υπεύθυνος του έργου ENER SUPPLY από πλευράς ΚΑΠΕ).Αποποίηση ευθυνών Η ευθύνη για τις πληροφορίες και τις απόψεις που περιέχονται σ’ αυτό το Εγχειρίδιο βαραίνει αποκλειστικά τους συγγραφείς. Οι απόψεις αυτές δεν εκφράζουν απαραίτητα τις απόψεις ή τις θέσεις της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, που συγχρηµατοδότησε το έργο. Παρότι τα δυνατά σηµεία αυτού του Εγχειριδίου έχουν χωρίς αµφιβολία επωφεληθεί από την διορατικότητα πολλών άλλων, οποιαδήποτε λάθη ή παραλείψεις είναι αποκλειστική ευθύνη των συγγραφέων.4 Εγχειρίδιο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας ΕΙΣΑΓ ΓΗ Η επιταχυνόµενη αύξηση των εκποµπών αερίων φαινοµένου του θερµοκηπίου (ΑΦΘ) αποτελεί ένδειξη για µία αυξανόµενη απειλή ανεξέλεγκτης κλιµατικής αλλαγής, µε πιθανές καταστροφικές συνέπειες για τον άνθρωπο. Η αξιοποίηση των Ανανεώσιµων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), σε συνδυασµό µε την βελτίωση της αποδοτικότητας της ενέργειας τελικής χρήσης (ΕΑ), µπορούν να συµβάλλουν στην µείωση της κατανάλωσης πρωτογενούς ενέργειας, στον περιορισµό των εκποµπών ΑΦΘ και, µε τον τρόπο αυτό, στην αποτροπή της επικίνδυνης κλιµατικής αλλαγής2. Το µη αξιοποιηµένο δυναµικό βιοµάζας, ηλιακών, υδροηλεκτρικών, αιολικών και γεωθερµικών πηγών είναι ακόµη υψηλό. Εντούτοις, κατά τα τελευταία χρόνια και λόγω σηµαντικών δηµόσιων κινήτρων υπό τη µορφή ευνοϊκών (εγγυηµένων) τιµών πώλησης της παραγόµενης από ΑΠΕ ενέργειας, σε πολλές χώρες της Ευρώπης η ανάπτυξη του εν λόγω τοµέα έχει παρουσιάσει µία προοδευτικά ανοδική τάση. Η Ε.Ε. είχε υιοθετήσει την δική της στρατηγική για την καταπολέµηση της κλιµατικής αλλαγής, µέχρι την υιοθέτηση ενός σχεδίου για την αειφόρο ανάπτυξη, το «Europa 2020», στο οποίο έθεσε φιλόδοξους στόχους από ενεργειακής άποψης (τον αποκαλούµενο στόχο 20-20-20). Η µετατόπιση προς µία οικονοµία χαµηλών εκποµπών άνθρακα απαιτεί έναν δηµόσιο τοµέα ικανό να αναγνωρίζει και να υποστηρίζει τις οικονοµικές δυνατότητες. Ιδιαίτερα, ο τοπικός δηµόσιος τοµέας µπορεί να διαδραµατίσει έναν στρατηγικό ρόλο ως διαχειριστής της επικράτειας και ως τελικός υπεύθυνος για την υλοποίηση των δηµόσιων πολιτικών. Εποµένως, στο πεδίο της αειφόρου ενέργειας, έχει βαρύνουσα σηµασία η ενίσχυση των ικανοτήτων του δηµόσιου τοµέα σε τοπικό επίπεδο µέσω της ενδυνάµωσης του εργατικού δυναµικού του. Αυτός είναι και ο πρωταρχικός σκοπός του Εγχειριδίου: η ενδυνάµωση µέρους των δεξιοτήτων και ικανοτήτων των εργαζοµένων στους ΟΤΑ στον τοµέα του σχεδιασµού και της διαχείρισης των διαθέσιµων ΑΠΕ. Το Εγχειρίδιο περιλαµβάνει εκτενή ανάλυση των διάφορων µεθοδολογιών που ακολουθούνται, και είναι δοµηµένο σε τέσσερις ενότητες, κάθε µία από τις οποίες αντιστοιχεί σε µία από τις βασικές ανανεώσιµες πηγές ενέργειας: (1) βιοµάζα, (2) γεωθερµία, (3) υδροηλεκτρική ενέργεια, (4) αιολική ενέργεια. Ο στόχος του Εγχειριδίου είναι να παρουσιάσει µία καλή επισκόπηση των ΑΠΕ (δεν γίνεται αναφορά, καθώς δεν προβλεπόταν στο συµβόλαιο του έργου, στην ηλιακή ενέργεια και τις ποικίλες εφαρµογές της), των βασικών τεχνολογικών επιτευγµάτων, καθώς και ορθών πρακτικών εφαρµογής, σε συνδυασµό µε εφαρµόσιµα παραδείγµατα αξιοποίησης αυτών των πηγών. Το κείµενο τείνει – όσο αυτό είναι δυνατό - επίσης να εστιάσει σε πιθανές αρχές σχεδιασµού, όπως είναι το πώς µπορεί να δηµιουργηθεί ένα χάρτης ώστε να προσδιοριστεί και να γίνει µία πρώτη εκτίµηση του δυναµικού κάθε πηγής, καθώς επίσης και στο πώς µπορεί να συνταχθεί µία µελέτη σκοπιµότητας. Οι πληροφορίες που παρέχονται βασίζονται στη σχετική διεθνή βιβλιογραφία. Η έκδοση περιλαµβάνει στο τέλος της ένα συνοπτικό παράρτηµα το οποίο αναφέρεται στην οικονοµική αξιολόγηση, και είναι πολύ χρήσιµο για όσους δεν είναι ιδιαίτερα εξοικειωµένοι µε τις έννοιες αυτές.2Οι ανθρώπινες δραστηριότητες του ενεργειακού τοµέα συµβάλουν στις εκποµπές αερίων του θερµοκηπίου της ης Ευρωπαϊκής Κοινότητας κατά 78% (Οδηγία 2006/32/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου ης 5 Απριλίου 2006 για την αποδοτικότητας της ενέργειας τελικής χρήσης και τις ενεργειακές υπηρεσίες, διόρθωση της Οδηγίας 93/76/EEC του Συµβουλίου).5 Εγχειρίδιο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας Η ευχή µας είναι αυτή η εργασία / αυτό το Εγχειρίδιο να µπορέσει να συµβάλλει στο να ξεπεραστούν τα υφιστάµενα εµπόδια για την ανάπτυξη των ΑΠΕ σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, και ειδικότερα στις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.Marco Caponigro6Azrudin Husika Εγχειρίδιο Ανανεώσιμων Πηγών ΕνέργειαςΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝ Ν ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΠΟ ΒΙΟΜΑΖΑ 1. ΠΛΑΙΣΙΟ............................................................................................................................... 15 2. ΒΙΟΜΑΖΑ ΚΑΙ ΑΕΙΦΟΡΙΑ ................................................................................................... 15 2.1 Ορισµός της βιοµάζας................................................................................................... 15 2.2 Βιοµάζα και αειφορία ................................................................................................. 16 2.3 Το σχέδιο αειφορίας της Ε.Ε. για τα βιοκαύσιµα......................................................... 18 3. ΒΙΟΜΑΖΑ ............................................................................................................................ 19 3.1 Είδη βιοµάζας ................................................................................................................ 19 3.1.1 Βιοµάζα από ενεργειακές καλλιέργειες................................................................. 19 3.1.2 Βιοµάζα από υπολείµµατα και απόβλητα ............................................................. 22 4. ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓ ΓΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ................................................ 27 4.1 Ταξινόµηση της βιοµάζας ............................................................................................. 27 4.2 Εκτίµηση του δυναµικού βιοµάζας.............................................................................. 29 4.3 Υπολογισµός του δυναµικού της βιοµάζας ................................................................ 31 4.3.1 ∆υναµικό βιοµάζας από ενεργειακές καλλιέργειες ............................................... 31 4.3.2 ∆υναµικό βιοµάζας από υπολείµµατα και απόβλητα............................................ 34 4.4 Υπολογισµός της διαθέσιµης βιοµάζας ...................................................................... 39 5. ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ - ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Τ Ν ΤΕΧΝΟΛΟΓΙ Ν ..... 40 5.1 Ολοκλήρωση µεταξύ των τεχνολογιών: γενικές απόψεις ......................................... 43 6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ .............................................................................................................. 43 ΓΛ ΣΣΑΡΙΟ............................................................................................................................. 46 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ....................................................................................................................... 487 Εγχειρίδιο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΜΙΚΡΑ Υ∆ΡΟΗΛΕΚΤΡΙΚΑ 1. ΕΙΣΑΓ ΓΗ ........................................................................................................................... 53 1.1 Βασικοί ορισµοί και διεργασίες.................................................................................... 53 1.2 Πλεονεκτήµατα των µικρών υδροηλεκτρικών............................................................. 54 2. ΟΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ Τ Ν Υ∆ΡΟΗΛΕΚΤΡΙΚ Ν.................................................................. 55 2.1 Ύψος πτώσης και ροή .................................................................................................. 55 2.2 Ισχύς και ενέργεια ......................................................................................................... 56 2.3 Τα κύρια µέρη ενός µικρού υδροηλεκτρικού σχήµατος.............................................. 56 3. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ...................................................................................................................... 57 3.1 Επισκόπηση .................................................................................................................. 57 3.2 Είδη υδροστροβίλων κατάλληλοι για ΜΥΗ.................................................................. 58 3.3 Κριτήρια επιλογής στροβίλου ...................................................................................... 61 3.4 Αποδοτικότητα του υδροστροβίλου ............................................................................ 62 3.5 Έλεγχος ......................................................................................................................... 63 3.6 Προφύλαξη..................................................................................................................... 64 3.6.1 Προστατευτικές σήτες.............................................................................................. 64 3.6.2 Αυτόµατοι καθαριστές ............................................................................................. 65 3.6.3 Προφύλαξη των ψαριών.......................................................................................... 66 4. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΟΡΟΥ ................................................................................................ 67 4.1 Εισαγωγή ....................................................................................................................... 67 4.2 Εθνικό και περιφερειακό επίπεδο................................................................................ 68 4.2.1 Περιφερειακά µοντέλα διάρκειας της ροής ............................................................ 69 4.2.2 Τηλεπισκοπικά δεδοµένα για την ανάλυση των λεκανών απορροής.................. 70 4.2.3 Ψηφιακά µοντέλα εδάφους ..................................................................................... 70 4.3 Εκτίµηση του πόρου σε τοπικό επίπεδο (συγκεκριµένη θέση) ................................. 70 4.3.1 Μέτρηση του ύψους πτώσης................................................................................... 71 8 Εγχειρίδιο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας 4.3.2 Μέτρηση της παροχής............................................................................................. 72 5. ΜΕΘΟ∆ΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ∆ΥΝΑΜΙΚΟΥ Τ Ν ΜΥΗ ........................................ 74 5.1 Γενικές αρχές ................................................................................................................. 74 5.2 Περιγραφή της γεωγραφικής βάσης δεδοµένων του συστήµατος ............................ 76 5.3 Μεθοδολογική προσέγγιση υπολογισµού του εκµεταλλεύσιµου δυναµικού των Μικρών Υδροηλεκτρικών .............................................................................................. 78 5.3.1 Μοντέλο δεδοµένων υδατορευµάτων..................................................................... 78 5.3.2 Ψηφιακό µοντέλο εδάφους και υδατορεύµατα ...................................................... 79 5.3.3 Τοπολογικό µοντέλο υδατορεύµατος..................................................................... 80 5.3.4 Παραγωγή ενέργειας από µικρά υδροηλεκτρικά έργα.......................................... 82 6. ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΜΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ......................................................... 86 6.1 Προκαταρκτικές ενέργειες............................................................................................. 86 6.1.1 Αναζήτηση επαγγελµατικής βοήθειας.................................................................... 86 6.1.2 Προκαταρκτική αξιολόγηση της τοποθεσίας.......................................................... 86 6.2 Μελέτη σκοπιµότητας ................................................................................................... 87 ΓΛ ΣΣΑΡΙΟ.......................................................................................................................... 89 ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ........................................................................................ 92ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΑΙΟΛΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 1. Ο ΑΝΕΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΙΟΛΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ............................................................................. 95 1.1 Ονοµαστική ισχύς ανεµογεννήτριας (Α/Γ) ................................................................... 96 1.2 Εξαγωγή ισχύος από µια Α/Γ........................................................................................ 97 1.3 Μεταβλητότητα του ανέµου .......................................................................................... 98 1.4 Μεταβολή µε το χρόνο ................................................................................................ 100 2. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΙΟΛΙΚΟΥ ∆ΥΝΑΜΙΚΟΥ ................................................................................ 101 2.1 Εισαγωγή ..................................................................................................................... 1019 Εγχειρίδιο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας 2.2 Προσδιορισµός των τοπικών συνθηκών................................................................... 101 2.3 Η διαδικασία που ακολουθείται.................................................................................. 103 3. ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΑΝΕΜΟΥ .................................. 105 3.1 Κατανοµές ταχύτητας του ανέµου .............................................................................. 105 3.2 Μετρήσεις της ταχύτητας του ανέµου ........................................................................ 106 3.3 Παρουσίαση των αποθηκευµένων δεδοµένων ......................................................... 110 3.4 Ανάλυση των επιτόπιων µετρήσεων......................................................................... 111 4. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΟΜΕΝΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ................................................................ 113 4.1 Υπολογισµός της ΕΕΠ µε χρήση ιστογράµµατος της ταχύτητας του ανέµου......... 113 4.2 Υπολογισµός της ΕΕΠ µε την χρήση της θεωρητικής κατανοµής της ταχύτητας του ανέµου .......................................................................................................................... 115 5. ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑΣ ................................ 115 5.1 Πρόσβαση στη θέση.................................................................................................... 116 5.2 Ένταξη στο δίκτυο....................................................................................................... 116 5.2.1 ∆ηµόσιο ηλεκτρικό σύστηµα µεταφοράς και διανοµής....................................... 116 5.2.2 Σχεδιασµός της σύνδεσης..................................................................................... 117 5.3 Άλλα θέµατα που επηρεάζουν την επιλογή της θέσης ............................................. 118 5.3.1 Θέµατα που αφορούν τις τοπικές κοινωνίες........................................................ 119 5.3.2 Αποφυγή της άγριας φύσης και άλων ευαίσθητων περιοχών ........................... 123 5.4 Προγραµµατισµός µιας αιολικής εγκατάστασης....................................................... 125 6. ΜΕΘΟ∆ΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΙΟΛΙΚ Ν ΧΑΡΤ Ν - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ126 6.1 Εισαγωγή ..................................................................................................................... 126 6.2 Περιγραφή της µεθοδολογίας..................................................................................... 126 ΓΛ ΣΣΑΡΙΟ........................................................................................................................ 13010 Εγχειρίδιο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΓΕ ΘΕΡΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 1. Η ΓΕ ΘΕΡΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ........................................................ 139 1.1 Περιβαλλοντικά οφέλη της γεωθερµικής ενέργειας .................................................. 139 1.2 Γεωθερµική βαθµίδα θερµοκρασίας........................................................................... 140 2. ΤΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ ΤΗΣ ΓΕ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ........................................................ 141 2.1 Γεωθερµικά συστήµατα.............................................................................................. 141 2.2 Η έννοια της ενθαλπίας............................................................................................... 142 3. ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ Τ Ν ΓΕ ΘΕΡΜΙΚ Ν ΠΗΓ Ν ................................................................... 144 3.1 Άµεσες χρήσεις της γεωθερµίας ............................................................................... 145 3.1.1 Η αρχή λειτουργίας των αντλιών θερµότητας...................................................... 145 3.2 Παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας ............................................................................... 146 4. ΕΡΕΥΝΑ Τ Ν ΓΕ ΘΕΡΜΙΚ Ν ΠΟΡ Ν .......................................................................... 148 4.1 Μέθοδοι διερεύνησης .................................................................................................. 149 4.1.1 Απαιτούµενα δεδοµένα ......................................................................................... 149 4.1.2 ∆ιαθεσιµότητα δεδοµένων σε διάφορες χώρες ................................................... 151 4.1.3 Μεθοδολογία ανάπτυξης ενός χάρτη γεωθερµικού δυναµικού .......................... 153 4.1.4 Εφαρµογή των ΓΣΠ στις γεω-επιστήµες .............................................................. 153 4.1.5 Παράδειγµα ενός χάρτη γεωθερµικού δυναµικού ............................................... 155 ΓΛ ΣΣΑΡΙΟ........................................................................................................................ 164ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΡΓ Ν ΑΠΕ 1. ΕΙΣΑΓ ΓΗ ......................................................................................................................... 175 2. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Τ Ν ΑΠΕ ............................................... 175 2.1 Βασικές έννοιες .......................................................................................................... 175 2.2 Βασικές µέθοδοι για την αξιολόγηση των φυσικών πόρων..................................... 17711 Εγχειρίδιο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας 2.3 Τα βασικά οικονοµικά προβλήµατα ........................................................................... 178 2.4 Ανάλυση κόστους - οφέλους ...................................................................................... 184 2.5 Ανάλυση οικονοµικών επιπτώσεων......................................................................... 185 2.6 Εναλλακτικές µέθοδοι προϋπολογισµού του κεφαλαίου ......................................... 186 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ .................................................................................................................. 19212 Εγχειρίδιο Ανανεώσιμων Πηγών ΕνέργειαςΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΠΟ ΒΙΟΜΑΖΑ13 Εγχειρίδιο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας14 Εγχειρίδιο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας 1. ΠΛΑΙΣΙΟ Το κεφάλαιο αυτό λαµβάνει υπόψη διάφορες απόψεις σχετικά µε την αειφορία, την καινοτοµία και την επιστήµη. Επικεντρώνεται σε διαφορετικές πτυχές σχετικά µε το πλαίσιο της βιοµάζας, όπως είναι ο ορισµός και η ταξινόµησή της, η αξιολόγηση του δυναµικού και των διαθέσιµων πηγών της, αλλά και οι τεχνολογικές δυνατότητες για τη χρήση της βιοµάζας. Παρέχει, επίσης, κατευθυντήριες γραµµές για την αντιµετώπιση κρίσιµων ζητηµάτων και για τον καθορισµό σηµαντικών στρατηγικών επιλογών. Τα στοιχεία αυτά παρουσιάζονται στις ακόλουθες θεµατικές ενότητες: Βιοµάζα και Αειφορία Ταξινόµηση των πηγών βιοµάζας Αξιολόγηση της βιοµάζας Τεχνολογίες επεξεργασίας της βιοµάζας Αξιολόγηση και παρακολούθηση των έργων παραγωγής ενέργειας από βιοµάζα Στις ενότητες 1 έως και 3 αναλύονται θέµατα σχετικά µε την αειφορία και ζητήµατα παραγωγής της βιοµάζας. Στην 4η ενότητα εξετάζονται βασικές πληροφορίες για την κατανόηση των λεπτοµερειών συγκεκριµένων τεχνολογιών. Η 5η ενότητα ενσωµατώνει τα ευρήµατα σε ένα εργαλείο ανάλυσης της αειφορίας που έχει σχεδιαστεί για να βοηθήσει σχετικά έργα, µε µια σύνοψη των κύριων στρατηγικών συσχετήσεων αναφορικά µε την ανάπτυξη δυνατοτήτων αειφόρου παραγωγής ενέργειας από βιοµάζα.2. ΒΙΟΜΑΖΑ ΚΑΙ ΑΕΙΦΟΡΙΑ Η βιοµάζα θεωρείται, ως πηγή ενέργειας, σηµαντικά διαφορετική από άλλους ενεργειακούς πόρους που δεν απελευθερώνουν άνθρακα (π.χ. αιολική ενέργεια). Η βιοµάζα µπορεί να παράγει ενέργεια και υλικά προϊόντα παρόµοια µε τα παραδοσιακά, τα οποία παράγονται από τις υφιστάµενες χρήσεις των ορυκτών καυσίµων. Η βιοµάζα έχει, επίσης, µια πολύ σηµαντική χρήση στην παραγωγή τροφής, αλλά και ως πρώτη ύλη για τη βιοµηχανία, η οποία θα πρέπει να ενσωµατωθεί σωστά στην παραγωγή ενέργειας, µε σεβασµό στις αρχές της αειφορίας, πράγµα το οποίο θα αναπτυχθεί στις ακόλουθες ενότητες. 2.1 Ορισµός της βιοµάζας Σύµφωνα µε τον ορισµό της Οδηγίας 2009/28/ΕΚ, η βιοµάζα είναι "το βιοαποικοδοµήσιµο κλάσµα προϊόντων, αποβλήτων και υπολειµµάτων βιολογικής προέλευσης από τη γεωργία (συµπεριλαµβανοµένων των φυτικών και ζωικών ουσιών), τη δασοπονία και τις συναφείς τους βιοµηχανίες, συµπεριλαµβανοµένων, της αλιείας και των υδατοκαλλιεργειών, καθώς και το βιοαποικοδοµήσιµο κλάσµα βιοµηχανικών και αστικών αποβλήτων”1.1Όπως καθορίζεται στο Άρθρο 2(ε) της Οδηγίας 2009/28/EC15 Εγχειρίδιο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας Αυτό σηµαίνει ότι µε κατάλληλη βιοµηχανική επεξεργασία, η πρόσφατα συγκοµισµένη βιοµάζα µπορεί να µετατραπεί σε ισοδύναµο του φυσικού αερίου και των υγρών και στερεών ορυκτών καυσίµων. Με τη χρήση διαφόρων διαδικασιών µετατροπής, όπως η καύση, η αεριοποίηση και η πυρόλυση, η βιοµάζα µπορεί να µετατραπεί σε "βιο-καύσιµα" για τις µεταφορές, "βιοθερµότητα” ή “βιο-ηλεκτρισµό". 2.2 Βιοµάζα και αειφορία Η χρήση της παραγόµενης από βιοµάζα ενέργειας έχει σχέση µε τις επιπτώσεις στις χρήσεις γης. Οι όροι ‘ανανεώσιµες πηγές’, ‘χαµηλές εκποµπές αερίων του θερµοκηπίου’ και ‘αειφόρος’ δεν είναι συνώνυµοι και πρέπει να λαµβάνονται υπόψη ένας προς έναν, στα πλαίσια των έργων βιοµάζας. Πιο αναλυτικά, η αρχή της "αειφορίας" ικανοποιείται όταν κάποιο έργο που βασίζεται σε ανανεώσιµες πηγές έχει αρνητικό ή, τουλάχιστον, ουδέτερο ισοζύγιο CO2 στο σύνολο του κύκλου ζωής του. Η αλυσίδα εκµετάλλευσης της βιοµάζας θα µπορούσε να χαρακτηρίζεται από αρνητικό ισοζύγιο άνθρακα (καθαρή αποµάκρυνση του ισοδυνάµου CO2 από την ατµόσφαιρα), καθώς και από θετικό ισοζύγιο άνθρακα (τελική προσθήκη ισοδυνάµου CO2). Αυτό εξαρτάται από τις πρακτικές των εφαρµογών, τις µεταφορές και τις τεχνολογίες επεξεργασίας2. Οι εκποµπές αερίων του θερµοκηπίου αποτελούν ένα από τα περιβαλλοντικά κριτήρια που περιλαµβάνονται σε µία ανάλυση της αειφορίας, το οποίο όµως δεν είναι επαρκές. Η αρχή της αειφορίας πρέπει να περιλαµβάνει στην αξιολόγησή της και διάφορους άλλους δείκτες, όπως οικολογικούς, πολιτιστικούς και υγειονοµικούς, ενώ θα πρέπει να ενσωµατώσει επίσης τα οικονοµικά ζητήµατα (Σχήµα 2). Από γενική άποψη, η αρχή της αειφορίας που εφαρµόζεται στον τοµέα της παραγωγής ενέργειας από βιοµάζα δεν µπορεί, κατά συνέπεια, να αποσυνδεθεί από τις περιβαλλοντικές, οικονοµικές και κοινωνικές πτυχές, όπως απεικονίζεται παρακάτω (Σχήµα 1, Σχήµα 2). Εάν δεν περιλαµβάνεται µία από αυτές τις πτυχές, θα µπορούσε να ανήκει στις δίκαιες, τις ανεκτές ή τις βιώσιµες συνθήκες, αλλά όχι τις αειφόρες. Έτσι, τα έργα βιοµάζας δεν θα είναι απόλυτα επιτυχή εκτός εάν µπορεί να αποδειχθεί ο αειφόρος εφοδιασµός σε βιοµάζα, οι βιώσιµες επιχειρηµατικές συνθήκες και η κοινωνική στήριξη, όπως συνοψίζεται παρακάτω (Πίνακας 1). Η έννοια της αξιολόγησης της βιοµάζας έχει υποστεί σηµαντική εξέλιξη χάρη στην Οδηγία 2009/28/ΕΚ για τις ΑΠΕ. Στην αρχή, η εκτίµηση της βιοµάζας για ένα χωρικό σχεδιασµό βασιζόταν σε τιµές της δυνητικής βιοµάζας και, στη συνέχεια, γινόταν µε βάση τις τιµές διαθέσιµης βιοµάζας. Τώρα, σύµφωνα µε την Οδηγία για τις ΑΠΕ, είναι απαραίτητο να γίνει ένα βήµα προς την αξιολόγηση της “αειφόρου βιοµάζας”. Μπορεί η διαθέσιµη βιοµάζα να µην είναι εξολοκλήρου ‘αειφορικά εκµεταλλεύσιµη’.2Ένα αρνητικό ισοζύγιο άνθρακα επιτυγχάνεται εάν το ιστάµενο απόθεµα της αύξησης της βιοµάζας ή του διοξειδίου του άνθρακα αφαιρείται από τον κύκλο του άνθρακα, µέσω του ανενεργού εδαφικού άνθρακα, της ανθρακοποίησης στην πυρόλυση ή της δέσµευσης και αποθήκευσης του άνθρακα.16 Εγχειρίδιο Ανανεώσιμων Πηγών ΕνέργειαςΣχήµα 1:- Γενική βασική αρχή της αειφόρου προσέγγισης (Adams W.M., 2006)Περιβαλλοντικοί δείκτεςΟικονομικοί δείκτεςΚοινωνικοί & πολιτιστικοί δείκτεςΚριτήρια αειφορίαςΣχήµα 2: Γενική προσέγγιση ενός έργου παραγωγής ενέργειας από βιοµάζα17 Εγχειρίδιο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας Πίνακας 1: Ιεράρχηση των κανόνων αειφορίας (Crucible Carbon, 2008) Κριτήρια αειφορίας Οικολογικά αειφόρος και βιώσιµη προσφορά βιοµάζαςΕµπορικά και τεχνολογικά βιώσιµες επιχειρήσεις επεξεργασίαςΆδεια για λειτουργία-Αξιολογούµενοι δείκτες ∆ιαθεσιµότητα γης ∆ιαθεσιµότητα νερού Βιοποικιλότητα Προµήθεια πρώτης ύλης Τεχνολογία Προϊόντα και αγορά Κυβερνητικές οδηγίες Κοινοτικές οδηγίες ∆ηµόσια αποδοχήΣυµπερασµατικά, η αειφόρος παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιµες πηγές αποτελεί επίσης µια κοινωνική πρόκληση, που συνεπάγεται µια εξέλιξη των διεθνών και εθνικών κανόνων (όπως ξεκίνησε εν µέρει µε την Οδηγία 2009/28/ΕΚ για τις ΑΠΕ), ένα σχεδιασµό, τόσο για τον αστικό τοµέα όσο και γι’ αυτόν των µεταφορών, αλλά και αλλαγή των επιµέρους τρόπων διαβίωσης και της καταναλωτικής δεοντολογίας. 2.3 Το σχέδιο αειφορίας της Ε.Ε. για τα βιοκαύσιµα Τα οφέλη των βιοκαυσίµων σε σχέση µε τα συµβατικά καύσιµα περιλαµβάνουν τη µεγαλύτερη ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασµού, τη µείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, την εξοικονόµηση συναλλάγµατος, καθώς και κοινωνικοοικονοµικά θέµατα που σχετίζονται µε τον αγροτικό τοµέα. Η έννοια της αειφόρου ανάπτυξης εµπεριέχει την ιδέα της διασύνδεσης και της ισορροπίας µεταξύ των οικονοµικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών θεµάτων (Demirbas Α., 2009). ς αποτέλεσµα, σε επίπεδο Ε.E., µε το ψήφισµα της 25ης Σεπτεµβρίου 2007 σχετικά µε τον “οδικό χάρτη” για τις ΑΠΕ στην Ευρώπη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπογράµµισε τη σηµασία των κριτηρίων αειφορίας για τα βιοκαύσιµα και ζήτησε από την Ε.Ε. να αναλάβει δράση για την οικοδόµηση ενός συστήµατος υποχρεωτικής πιστοποίησης των βιοκαυσίµων. Στην δηµοσιευµένη Οδηγία για τις ΑΠΕ (2009/28/ΕΚ) έχουν συµπεριληφθεί τα κριτήρια περιβαλλοντικής αειφορίας και οι απαιτήσεις επιβεβαίωσης για τα βιοκαύσιµα και άλλα βιορευστά. Η Επιτροπή ζήτησε επίσης την επικέντρωση σε πρότυπα που απαιτούνται για την εφαρµογή της Οδηγίας 2009/28/ΕΚ και βρίσκεται σε εξέλιξη µια διαδικασία τυποποίησης, στο πλαίσιο της επιτροπής CEN (CEN Τεχνική Επιτροπή 383), για τον ορισµό της αειφορικά παραγόµενης βιοµάζας για ενεργειακές εφαρµογές. Με την τελευταία Οδηγία για τα κριτήρια αειφορίας που σχετίζονται µε τις χρήσεις της βιοµάζας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εισήγαγε το πιο ολοκληρωµένο και προηγµένο σχέδιο αειφορίας και τα κράτη µέλη είναι υπεύθυνα για την επιβεβαίωση και την εφαρµογή του για τα βιοκαύσιµα/ βιορευστά που παράγονται στην Ε.E. Ένα άλλο σηµαντικό σηµείο του σχεδίου των κριτηρίων αειφορίας αφορά τους τύπους της χρησιµοποιούµενης γης. Συγκεκριµένα, τα βιοκαύσιµα δεν θα µπορούσαν να παραχθούν σε εδάφη µε υψηλή αξία βιοποικιλότητας. Η πρώτη ύλη δεν θα πρέπει να συγκοµίζεται από παρθένα δάση, ή από καθορισµένες περιοχές προστασίας της φύσης, ή από λιβάδια υψηλής βιοποικιλότητας. Η Επιτροπή θα καθορίσει τα κριτήρια και τις γεωγραφικές ζώνες για τον εντοπισµό λιβαδιών υψηλής βιοποικιλότητας.18 Εγχειρίδιο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας Άλλο κριτήριο αειφορίας, που αναφέρεται στην οδηγία για τις ΑΠΕ είναι το υψηλό επίπεδο των αποθεµάτων άνθρακα. Οι πρώτες ύλες δεν θα πρέπει να λαµβάνονται από υγροτόπους, συνεχώς δασωµένες περιοχές και από περιοχές µε συγκόµωση της τάξης του 10-30% και εδάφη που παράγουν τύρφη. Τέλος, η Οδηγία για τις ΑΠΕ εξετάζει αν το βιοκαύσιµο προέρχεται µόνο εν µέρει από µη ανανεώσιµες πηγές. Για ορισµένα από αυτά, όπως το ETBE, η οδηγία για τις ΑΠΕ καθορίζει ποιο ποσοστό του καυσίµου είναι ανανεώσιµο, µε σκοπό τον απολογισµό του στόχου. Για τα καύσιµα που δεν αναφέρονται (συµπεριλαµβανοµένων των καυσίµων που παράγονται σε ευέλικτες διαδικασίες, µε διαφορετικό µείγµα πηγών, όπως δηλαδή το σύστηµα σύγκαυσης), η αναλογία µπορεί να προέλθει κατάλληλα από τον κανόνα για την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται σε εργοστάσια πολλαπλών καυσίµων: η συµβολή κάθε πηγής ενέργειας πρέπει να λαµβάνεται υπόψη µε βάση το ενεργειακό της περιεχόµενο.3. ΒΙΟΜΑΖΑ Οι αλυσίδες παραγωγής ενέργειας από βιοµάζα σε συγκεκριµένη περιοχή πρέπει να διαµορφώνονται λαµβάνοντας υπόψη τις τεχνολογίες και τα είδη βιοµάζας για την επίτευξη των καλύτερων αποτελεσµάτων. Για το λόγο αυτό, η ταξινόµηση και η ιδιαιτερότητα των διαφόρων πηγών της βιοµάζας πρέπει να είναι γνωστές. Αυτό το τµήµα περιέχει τη γενική περιγραφή της βιοµάζας και τη σύνδεσή της µε τις συνθήκες επεξεργασίας της. Ταυτόχρονα, υπογραµµίζονται τα χαρακτηριστικά της βιοµάζας που µπορεί να έχουν µεγαλύτερη επιρροή στο σχέδιο αειφορίας και τη χρήση τους για τις εφαρµογές παραγωγής ενέργειας από βιοµάζα. 3.1 Είδη βιοµάζας Το µεγαλύτερο ποσοστό της βιοµάζας για παραγωγή ενέργειας προέρχεται από φυτικό υλικό, καθώς και από τα ζωικά προϊόντα. Παρακάτω παρουσιάζονται µερικά από τα σηµαντικότερα χαρακτηριστικά των διαφόρων ειδών βιοµάζας. Μια πρώτη διάκριση µπορεί να γίνει µε βάση την προέλευση της βιοµάζας από διάφορους τοµείς, όπως ο γεωργικός, ο δασικός, ο βιοµηχανικός και ο αστικός τοµέας. Μια άλλη ταξινόµηση µπορεί να γίνει, επίσης, µε βάση τη φύση της, καθώς µπορεί να προέρχεται τόσο από τις ενεργειακές καλλιέργειες όσο και από τα υπολείµµατα και τα απόβλητα. 3.1.1 Βιοµάζα από ενεργειακές καλλιέργειες Η βιοµάζα που συγκοµίζεται από καλλιέργειες ενεργειακών φυτών µπορεί, προφανώς, να προέρχεται τόσο από τον γεωργικό όσο και τον δασικό τοµέα. Ετήσιες καλλιέργειες αγρωστωδών φυτών Τα αγρωστώδη (µονοκοτυλήδονα) φυτά αποτελούν το µεγαλύτερο αντικείµενο καλλιέργειας της σύγχρονης γεωργίας ευρείας κλίµακας. Οι ετήσιες καλλιέργειες αγρωστωδών περιλαµβάνουν19 Εγχειρίδιο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας δηµητριακά όπως το σιτάρι, το κριθάρι, η βρώµη, η σίκαλη και άλλα δευτερεύοντα σιτηρά, ζαχαρότευτλα, ζαχαροκάλαµα και κτηνοτροφικά φυτά, όπως το τριφύλλι. Οι σπόροι από αυτές τις καλλιέργειες δηµητριακών, οι βολβοί και τα στελέχη άλλων φυτών είναι δυνητικά µια καλή πηγή αµύλου που µπορούν να χρησιµοποιηθούν σε τεχνολογικές διεργασίες για η παραγωγή βιοκαυσίµων ή η παραγωγή ενέργειας. Η επιλεκτική γενετική βελτίωση (ιδιαίτερα για τις “µη τροφικές καλλιέργειες”) έχει χρησιµοποιηθεί για να αλλάξει, σε σχέση µε τη βιοµάζα, την αναλογία σπόρος/φυτό σε πολλά είδη τα οποία παρουσιάζουν µεγάλες αυξήσεις στην παραγωγή σπόρου. Πολυετείς καλλιέργειες αγρωστωδών φυτών Το είδος αυτό της βιοµάζας µπορεί να χρησιµοποιηθεί ως πρώτη ύλη για παραγωγή ενέργειας όταν τα οικονοµικά της εκµετάλλευσής της είναι βιώσιµα. Ταχυαυξή είδη µε καλαµοειδή βλαστό (όπως το καλάµι και το Elephant-grass) είναι παραδείγµατα καλλιεργειών µε αγρωστώδη που µπορούν να κάνουν καλή χρήση των θρεπτικών ουσιών µε αποτέλεσµα την αύξηση της παραγωγικότητας της βιοµάζας. Την ίδια όµως στιγµή, κάποια άλλα αγρονοµικά χαρακτηριστικά αντιπροσωπεύουν αδύνατα ακόµη σηµεία, όπως η στειρότητα των ανθέων, το υψηλό κόστος εγκατάστασης των καλλιεργειών, η χαµηλή σχετική µηχανοποίηση της συγκοµιδής, η υψηλή υγρασία κατά τη διάρκεια συγκοµιδής του προϊόντος και η υψηλή περιεκτικότητα σε τέφρα (Ranalli Ρ., 2010). Η αγριαγκινάρα και ο µίσχανθος είναι άλλες ενεργειακές καλλιέργειες µε µεσογειακά χαρακτηριστικά ανάπτυξης και χαµηλές απαιτήσεις σε νερό. Για το λόγο αυτό συγκεντρώνουν υψηλό ενδιαφέρον και διεξάγονται ερευνητικές δραστηριότητες στα πεδία της αγρονοµίας και της γενετικής µε προγράµµατα βελτίωσης. Καλλιέργειες ελαιούχων φυτών Οι καλλιέργειες ελαιούχων φυτών περιλαµβάνουν τις ετήσιες καλλιέργειες φυτών µε ελαιούχους σπόρους και τις πολυετείς καλλιέργειες ελ
Εισάγετε το όνομά σας. *
Εισάγετε το e-mail σας. *
Μήνυμα
Κάντε ένα σχόλιο για το άρθρο. Το μήνυμα σχολίου σας θα δημοσιοποιηθεί μετά από έγκριση από την αρμόδια Επιτροπή.
*

Σφάλμα

Εισάγετε το όνομά σας.

Σφάλμα

Εισάγετε το e-mail σας.

Σφάλμα

Εισάγετε μήνυμα σχολίου.

Σφάλμα

Προέκυψε ένα λάθος κατά την αποστολή του σχολίου σας, παρακαλώ δοκιμάστε ξανά αργότερα.

Μήνυμα

Το μήνυμα σχολίου απεστάλη επιτυχώς. Θα δημοσιευτεί το συντομότερο δυνατό μετά την έγκριση του από την αρμόδια Επιτροπή.