Καλώς ήλθατε

Συνδεθείτε ή εγγραφείτε ως Μέλη, προκειμένου να σχολιάσετε αναρτημένα άρθρα, slides κλπ ή/και να διατυπώσετε τις δικές σας απόψεις για οποιοδήποτε θέμα τεχνικού ενδιαφέροντος.

Σάββατο, 27 Νοεμβρίου 2021

Οι Ιπτάμενες Τέφρες (fly ashes) aποτελούν παραπροϊόν των Ατμοηλεκτρικών Σταθμών με κύριο καύσιμο τον λιγνίτη και συλλέγονται στα ηλεκτροστατικά τους φίλτρα. Η ΔΕΗ διαθέτει τέτοιους σταθμούς, που βρίσκονται στην περιοχή λεκανοπεδίου Πτολεμαϊδας και στην περιοχή Μεγαλόπολης με καύσιμο ύλη τα λιγνιτικά κοιτάσματα της κάθε περιοχής αντίστοιχα. Οι IT είναι άσβεστο-αργιλλοπυριτικής σύστασης κονίες με ποζολανικές ή και υδραυλικές ιδιότητες. Η ετήσια παραγωγή των Ελληνικών IT κυμαίνεται περί τους 11Χ106 τόνους.

ΕΘΝΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΗ Ηellenic National SpecificationΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΙΠΤΑΜΕΝΕΣ ΤΕΦΡΕΣ Greek fly ashesΑθήνα, Ιανουάριος 2007 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η ιπτάμενη τέφρα αποτελεί παραπροϊόν των ατμοηλεκτρικών σταθμών, που λειτουργούν με κύριο καύσιμο τον λιγνίτη και συλλέγεται στα ηλεκτροστατικά φίλτρα των σταθμών. Είναι σκόπιμη λοιπόν η σύνταξη αυτής της τεχνικής προδιαγραφής για εκμετάλλευση του παραπροϊόντος αυτού τόσο για οικονομικούς όσο και για περιβαλλοντικούς λόγους, με χρήση του στο σκυρόδεμα και στα προϊόντα σκυροδέματος ως πρόσμικτο. Η ωριμότητα για την σύνταξη της τεχνικής προδιαγραφής αυτής υποδηλώνεται επίσης από τα παρακάτω: -Έχει συσσωρευτεί ερευνητική εμπειρία μισού αιώνα από τη χρήση των Ελληνικών τεφρών στο σκυρόδεμα..- Έχει κατασκευασθεί και λειτουργεί το Φράγμα της Πλατανόβρυσης με κυλινδρούμενο σκυρόδεμα (RCC), στο οποίο η συνδετική κονία αποτελούνταν από 80% κατεργασμένη ιπτάμενη τέφρα Πτολεμαΐδας και 20% τσιμέντο CEM I 42.5 -Έχουν γίνει αρκετές επιτυχείς πιλοτικές εφαρμογές όπως κατασκευή οδοστρωμάτων και προκατασκευασμένων προϊόντων σκυροδέματος- Έχει γίνει η προαπαιτούμενη πειραματική εργασία τύπου round robin test στο πλαίσιο έργου που χρηματοδοτήθηκε από το Υπουργείο Βιομηχανίας και ανέλαβε το Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης / Ινστιτούτο Τεχνολογίας και Εφαρμογών Στερεών Καυσίμων (ΕΚΕΤΑ/ Ι.Τ.Ε.ΣΚ.). -Εδώ και είκοσι πέντε χρόνια, οι ιπτάμενες τέφρες προστίθενται κατά την τελική άλεση στο τσιμέντο Portland για την παραγωγή blended type τσιμέντων. Η προσθήκη αυτή προβλέπεται από το πρότυπο ΕΝ 197-1, το οποίο εφαρμόζεται στην Χώρα από τις αρχές του 2002.-Υπάρχει δεδηλωμένο ενδιαφέρον για την αξιοποίηση της τέφρας στη δόμηση από χρήστες/κατασκευαστές δομικών έργων και προϊόντων σκυροδέματος- Υπάρχει η συγκυρία της κατασκευής μεγάλων έργων υποδομής στην Ελλάδα (έργα οδοποιίας και παράλληλα έργα) στα επόμενα χρόνια -Η χρήση ιπταμένων τεφρών στο δομικό τομέα αποφέρει οικονομία και ενισχύει την πολιτική περιβαλλοντικής μέριμνας που υπαγορεύεται από τις αρχές της αειφόρου και βιώσιμης ανάπτυξης (sustainable development).ΕΘΝΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΙΠΤΑΜΕΝΕΣ ΤΕΦΡΕΣσελ. 1 ΕΘΝΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΙΠΤΑΜΕΝΕΣ ΤΕΦΡΕΣ0. Εισαγωγή 01. Γενικά Ο τρόπος με τον οποίο τα πρόσμικτα υλικά (mineral additions)1 χρησιμοποιούνται στο σκυρόδεμα (χυτών επί τόπου ή προκατασκευασμένων στοιχείων) καθώς και στα κονιάματα και ενέματα σε συνδυασμό με το τσιμέντο προσδιορίζεται από τα αντίστοιχα Ευρωπαϊκά πρότυπα. Για το σκυρόδεμα το Ευρωπαϊκό Πρότυπο είναι το ΕΛΟΤ ΕΝ 206-1 (2000) Concrete-Part 1 Specification, Performance Production and Conformity. Ειδικότερα, η ποσότητα των προσμίκτων που χρησιμοποιούνται στο σκυρόδεμα, η μέθοδος υπολογισμού, οι προϋποθέσεις, o τύπος του τσιμέντου και τα όρια αντικατάστασης του τσιμέντου από τα πρόσμικτα, αναφέρονται στο πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ 206-1, παρ. 5.2.5. καθώς και στο σχετικό εθνικό προσάρτημα. Η καταλληλότητα των προσμίκτων, στο πλαίσιο του ΕΛΟΤ ΕΝ 206-1, θα πιστοποιείται με τη συμμόρφωση των προσμίκτων υλικών στις διατάξεις είτε Ευρωπαϊκής Τεχνικής Έγκρισης (European Technical Approval) είτε Σχετικού εθνικού προτύπου (για την εθνική εφαρμογή). Οι ιπτάμενες τέφρες διακρίνονται ανάλογα με τη σύσταση τους σε πυριτικές (με ποζολανικές ιδιότητες - low calcium fly ash) και ασβεστοπυριτικές και ασβεστούχες (πλούσιες σε ασβέστιο - high calcium fly ash ή calcareous fly ash) με ποζολανικές ή/και υδραυλικές ιδιότητες. Οι Ελληνικές ιπτάμενες τέφρες ανήκουν στην κατηγορία των ασβεστοπυριτικών και πλουσίων σε ασβέστιο τεφρών. Η καταλληλότητα των πυριτικών ιπτάμενων τεφρών για τη χρήση τους στο σκυρόδεμα προσδιορίζεται στο πλαίσιο του ΕΛΟΤ ΕΝ 206-1 από το Ευρωπαϊκό Πρότυπο ΕΝ 450-1. Για τις ασβεστούχες τέφρες δεν υπάρχει Ευρωπαϊκό Πρότυπο και η δυνατότητα χρησιμοποίησης τους διασφαλίζεται με Εθνική Τεχνική Προδιαγραφη, που θα προσαρμόζεται στο ΕΛΟΤ ΕΝ 206-1. Οι ιπτάμενες τέφρες που προδιαγράφονται (όπως και στην περίπτωση των πυριτικών ιπτάμενων τεφρών (ΕΛΟΤ ΕΝ 450-1) μπορεί να έχουν υποστεί κατεργασία (processing) όπως επιλεκτική συλλογή, ομογενοποίηση, άλεση, ή μείωση του ποσοστού ελευθέρας άσβεστου ή άλλη κατεργασία προς βελτίωση των ιδιοτήτων και της αποτελεσματικότητας των υλικών. 02. Οι Ελληνικές Ιπτάμενες Τέφρες (ΕΙΤ) Αποτελούν παραπροϊόν των Ατμοηλεκτρικών Σταθμών με κύριο καύσιμο τον λιγνίτη και συλλέγονται στα ηλεκτροστατικά τους φίλτρα. Η ΔΕΗ διαθέτει τέτοιους σταθμούς, που βρίσκονται στην περιοχή λεκανοπεδίου Πτολεμαϊδας και στην περιοχή Μεγαλόπολης με καύσιμο ύλη τα λιγνιτικά κοιτάσματα της κάθε περιοχής αντίστοιχα. Οι IT είναι άσβεστο-αργιλλοπυριτικής σύστασης κονίες με ποζολανικές ή και υδραυλικές ιδιότητες. Η ετήσια παραγωγή των Ελληνικών IT κυμαίνεται περί τους 11Χ106 τόνους. Κύρια χαρακτηριστικά των τεφρών είναι: -Η ανομοιογένεια ή οι διακυμάνσεις στη σύσταση, που οφείλονται στην ποιότητα του λιγνίτη τροφοδοσίας και στις συνθήκες και διαδικασίες καύσης του1Πρόσμικτα υλικά (κατά ΕΛΟΤ ΕΝ 206-1 § 3.1.23) Υλικά λεπτού καταμερισμού που χρησιμοποιούνται στο σκυρόδεμα, για τη βελτίωση ορισμένων ιδιοτήτων ή την επίτευξη ειδικών χαρακτηριστικών. Διακρίνονται δύο τύποι ανόργανων πρόσθετων: -τα σχεδόν ανενεργά πρόσθετα (τύπου Ι)-τα με ποζολανικά ή με λανθάνοντα υδραυλικά χαρακτηριστικά (τύπου II)ΕΘΝΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΙΠΤΑΜΕΝΕΣ ΤΕΦΡΕΣσελ. 2 -Η σχετική υψηλή περιεκτικότητα σε ασβέστιο.-Η κατά περιόδους υψηλή περιεκτικότητα σε θειικά, πάνω από τα επιτρεπόμενα όρια των υπαρχόντων κανονισμών, για υλικά που προστίθενται στο τσιμέντο/σκυρόδεμα-Η λεπτότητα. Το συγκρατούμενο ποσοστό στο κόσκινο των 45 μm κυμαίνεται από 45 έως 60%.Στα άοπλα σκυροδέματα, με βάση την κτηθείσα εμπειρία και ανάλογα με τις απαιτήσεις που προδιαγράφονται στο έργο ως προς τα μηχανικά χαρακτηριστικά και την ανθεκτικότητα του σκυροδέματος, η ΙΤ μπορεί να αντικαταστήσει το τσιμέντο σε μεγαλύτερα ποσοστά από το ποσοστό του 40%, που θεωρείται οριακό για την χρήση της στα οπλισμένα σκυροδέματα.1.Αντικείμενο – Πεδίο εφαρμογής1.1ΑντικείμενοΣτην παρούσα Τεχνική Προδιαγραφή καθορίζονται οι απαιτήσεις ή τα όρια που θα πληρούνται από τις ασβεστούχες ελληνικές τέφρες για τη χρήση τους ως ποζολανικά πρόσμικτα με υδραυλικές ιδιότητες τύπου II (κατά ΕΛΟΤ ΕΝ 206-1, 2000 § 3.1.23 και 5.2.5) σε σκυρόδεμα (χυτό ή προκατασκευασμένο), καθώς επίσης και σε κονιάματα (EΛΟΤ ΕΝ Ν998-1), ενέματα ή άλλες εφαρμογές σε συνεργασία μετσιμέντο Portland σύμφωνα με ότι ορίζει το ΕΛΟΤ ΕΝ 206-1 και το σχετικό εθνικό προσάρτημα Το ποσό προσθήκης ή αντικατάστασης του τσιμέντου καθορίζεται βάσει των μεθόδων k-value ή equivalent performance που προδιαγράφονται στο ΕΛΟΤ ΕΝ 206-1, § 5.2.5. Σχετικά με τη διαδικασία παραγωγής, εφαρμογής, συντήρησης των σκυροδεμάτων με IT ακολουθούνται οι κατά περίπτωση ισχύουσες Τεχνικές Προδιαγραφές ή πρότυπα. Πεδίο εφαρμογής αποτελούν οι κατασκευές με φέρον άοπλο σκυρόδεμα ή και προϊόντα σκυροδέματος στα οποία η αντικατάσταση του τσιμέντου αποφέρει τεχνικά και οικονομικά οφέλη. Η ταυτόχρονη προσθήκη IΤ και άλλων προσμίκτων υλικών κατα ΕΛΟΤ ΕΝ 206-1, § 5.1.6 στο σκυρόδεμα με τσιμέντο Portland δεν αποκλείεται. 1.2Πεδίο εφαρμογήςΟι τύποι της τέφρας που προδιαγράφονται στο παρούσα Εθνική Τεχνική Προδιαγραφή, θα χρησιμοποιούνται μόνο σε εφαρμογές αόπλου σκυροδέματος, καθώς επίσης σε κoνιάματα και ενέματα. Ενδεικτικά αναφέρονται περιπτώσεις χρήσης της Ελληνικής Ιπτάμενης Τέφρας, εφόσον καλύπτονται από την παρούσα Εθνική Τεχνική Προδιαγραφή: •Σκυροδέματα μαζικών κατασκευών π.χ. φράγματα, τεχνητοί ογκόλιθοι λιμενικών έργων, τοίχοι βαρύτητας•Σκυροδέματα οδοστρωμάτων ή δαπέδων•Στοιχεία σκυροδέματος όπως New Jersey, τριγωνικές τάφροι ή άλλα σχετικά στοιχεία που απαιτούνται στην οδοποιία•Προκατασκευασμένα προϊόντα σκυροδέματος όπως κυβόλιθοι, πλάκες επίστρωσης, τσιμεντόλιθοι, άοπλοι σωλήνες, στύλοι περίφραξης, γλάστρες καθώς και άλλα παρεμφερή προϊόντα•Εκτοξευόμενα σκυροδέματα για την στήριξη πρανών.•Στηρίξεις αναχωμάτων με διάφορες τεχνικές•Διαφραγματικοί τοίχοι ή κατασκευές πασσάλων με χρήση ενεμάτων για βελτίωση ιδιοτήτων εδάφους.•Σταθεροποίηση εδαφών και βάσεων, υποβάσεων οδοστρωσίαςΕΘΝΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΙΠΤΑΜΕΝΕΣ ΤΕΦΡΕΣσελ. 3 2. Σχετικά Πρότυπα Αναφέρονται κατά σειρά τα σχετικά εναρμονισμένα Ευρωπαϊκά Πρότυπα, το Ισπανικό Πρότυπο (UNE 83420), που είναι το πρώτο Εθνικό Πρότυπο ευρωπαϊκής χώρας με αντικείμενο τις ασβεστούχες τέφρες, τα Πρότυπα ASTM και τα Καναδικά. Επισημαίνεται ότι το Πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ 451-2 δεν μπορεί να εφαρμοστεί στην περίπτωση των ασβεστούχων τεφρών. 2.1 Ευρωπαϊκά Πρότυπα ΕΛΟΤ ΕΝ 450-1 ΕΛΟΤ ΕΝ 450-2 ΕΛΟΤ ΕΝ 196-1 ΕΛΟΤ ΕΝ 196-2 ΕΛΟΤ ΕΝ 196-3 ΕΛΟΤ ΕΝ 196-6 ΕΛΟΤ ΕΝ 196-7 EΛΟΤ EN 197-1 ΕΛΟΤ ΕΝ 206-1 ΕΛΟΤ ΕΝ 451-1 ΕΛΟΤ ΕΝ 451-2 UNE 83420 (5/3/91) (Spain)Fly ash for concrete - Part 1 : Definition, specifications and conformity criteria -- Ιπτάμενη τέφρα για σκυρόδεμα - Μέρος 1: Ορισμός, προδιαγραφές και κριτήρια συμμόρφωσης Fly ash for concrete - Part 2: Conformity evaluation -- Ιπτάμενη τέφρα για σκυρόδεμα - Μέρος 2: Αξιολόγηση της συμμόρφωσης Methods of testing cement- Determination of strength -- Μέθοδοι δοκιμής τσιμέντου – Μέρος 1: Προσδιορισμός αντοχών Methods of testing cement- Chemical analysis of cement -- Μέθοδοι δοκιμής τσιμέντου – Μέρος 2: Χημική ανάλυση τσιμέντου Methods of testing cement- Determination of setting time and soundness -- Μέθοδοι δοκιμής τσιμέντου - Μέρος 3: Προσδιορισμός χρόνου πήξης και σταθερότητας όγκου Methods of testing cement- Determination of fineness -- Μέθοδοι δοκιμής τσιμέντου – Μέρος 6 : Προσδιορισμός της λεπτότητας Methods of testing cement- Methods of taking and preparing samples of cement -- Μέθοδοι δοκιμής τσιμέντου - Μέρος 7 : Μέθοδοι λήψης και παρασκευής δειγμάτων τσιμέντου Cement-Part 1: Composition, specification and conformity criteria for common cements -- Τσιμέντο - Μέρος 1 : Σύνθεση, προδιαγραφές και κριτήρια συμμόρφωσης για κοινά τσιμέντα Concrete - Part 1: Specification, production, performance and conformity -- Σκυρόδεμα -Μέρος 1: Προδιαγραφή, επίδοση, παραγωγή και συμμόρφωση Methods of testing fly ash- Part 1: Determination of free calcium oxide content -- Μέθοδος δοκιμής ιπτάμενης τέφρας - Μέρος 1: Προσδιορισμός περιεκτικότητας σε ελεύθερο οξείδιο του ασβεστίου Methods of testing fly ash- Part 2: Determination of fineness by wet sieving -- Μέθοδος δοκιμής ιπτάμενης τέφρας - Μέρος 2: Προσδιορισμός λεπτότητας με υγρό κοσκίνισμα Concrete additions, fly ashes. Specifications for fly ashes with a CaO content in excess of 10% -- Πρόσθετα σκυροδέματος, ιπτάμενες τέφρες. Προδιαγραφή για ιπτάμενες τέφρες με περιεκτικότητα σε CaO μεγαλύτερη του 10%. (Ισπανικό Πρότυπο)2.2 Άλλα σχετικά Πρότυπα ASTM D6316-00Standard test method for determination of total combustible and carbonate carbon in solid residues from coal and coke - Πρότυπη μέθοδος προσδιορισμού συνολικού καυσίμου άνθρακα και άνθρακα υπό μορφή ανθρακικών στα στερεά κατάλοιπα γαιανθράκων και κωκ. ASTM D 3682-01 Standard test method for major and minor elements in coal and coke ash by atomic absorption - Πρότυπη μέθοδος προσδιορισμού κυρίων στοιχείων και ιχνοστοιχείων στην τέφρα γαιανθράκων και κωκ με φασματοφωτομετρία ατομικής απορρόφησης.ΕΘΝΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΙΠΤΑΜΕΝΕΣ ΤΕΦΡΕΣσελ. 4 ASTM D5016-98Standard test method for sulfur in ash from coal, coke and residues from coal combustion using high temperature tube furnace combustion method with infrared absorption - Πρότυπη μέθοδος προσδιορισμού θείου στην τέφρα γαιανθράκων και κωκ και στα κατάλοιπα καύσης γαιανθράκων, με καύση του δείγματος σε υψηλή θερμοκρασία εντός αυλωτού κλιβάνου και εφαρμογή τεχνικών μέτρησης της απορρόφησης στην περιοχή του υπερύθρου. ASTM E1868-02 Standard test method for loss-on-drying by thermogravimetry - Πρότυπη μέθοδος προσδιορισμού απωλειών βάρους κατά την ξήρανση με εφαρμογή θερμοσταθμικών τεχνικών. ASTM E473-00 Standard terminology relating to thermal analysis - Τυποποίηση ορολογίας θερμικής αναλύσεως. ASTM E1953-02 Standard practice for description of thermal analysis apparatus Τυποποιημένες οδηγίες περιγραφής συσκευών θερμικής ανάλυσης. ASTM E1131 -98 Standard test method for compositional analysis by thermogravimetry Πρότυπη μέθοδος στοιχειακής ανάλυσης με θερμοσταθμικές τεχνικές. ASTM E1142-97 Standard terminology relating to thermophysical properties - Τυποποίση ορολογίας θερμοφυσικών ιδιοτήτων. ASTM E886-94 Standard practices for dissolution of refuse-derived fuel ash samples for analyses of metals - Πρότυπη μεθοδολογία διαλυτοποίησης δειγμάτων τέφρας λαμβανομένων από τα κατάλοιπα καυσίμων για τον προσδιορισμό της περιεκτικότητας σε μέταλλα. ASTM 885-98 Standard test method for Analyses of Metals in refuse-derived fuel by (reapproved 96) Atomic Absorption Spectroscopy - Πρότυπη μέθοδος ανάλυσης για τον προσδιορισμό μεταλλικών στοιχείων με φασματοφωτομετρία ατομικής απορρόφησης ASTM D 193 Specification for reagent water - Προδιαγραφή νερού αντιδραστηρίων ASTM C 151-05 Standard Test Method for Autoclave Expansion of Hydraulic Cement – Πρότυπη μέθοδος προσδιορισμού διόγκωσης υδραυλικών τσιμέντων εντός δοχείου υπό υψηλή πίεση. ASTM C 311-02 Standard test methods for sampling and testing fly ash or natural pozzolan for use as mineral admixture in Portland cement concrete Πρότυπες μέθοδοι δειγματοληψίας και δοκιμών ιπτάμενης τέφρας ή φυσικής ποζολάνης προς χρήση ως προσμίκτων σκυροδέματος με τσιμέντο Portlant. ASTM C 618-03 Standard Specification for coal fly ash and raw or calcined natural pozzolan for use as mineral admixture in Portland cement concrete Πρότυπο ιπτάμενης τέφρας γαιανθράκων και ακατέργαστης ή κατεργασμένης εν θερμώ φυσικής ποζολάνης προς χρήση ως προσθέτων σκυροδέματος με τσιμέντο Portland ACI 226 3R - 89 Use of fly ash in concrete - Χρήση της ιπτάμενης τέφρας στο σκυρόδεμα CAN / CSA Supplementary connecting materials - Συμπληρωματικά συνδετικά υλικά A23.5-M863. Ορισμοί / Definitions Για τους σκοπούς της παρούσας Τεχνικής Προδιαγραφής ισχύουν οι παρακάτω ορισμοί. Οι τιμές που αναφέρονται στα εδάφια των ορισμών δεν αποτελούν κριτήρια αξιολόγησης συμμόρφωσης. 3.1 Προσθήκη τύπου II Λεπτόκοκκο ανόργανο, ποζολανικό ή λανθάνον (latent) υδραυλικό υλικό που προστίθεται στο σκυρόδεμα, για την βελτίωση ιδιοτήτων του ή για την επίτευξη ειδικών ιδιοτήτων (βλπ. ΕΛΟΤ ΕΝ 206-1) 3.2 Ιπτάμενη τέφρα Η ιπτάμενη τέφρα είναι λεπτόκοκκο υλικό αποτελούμενο κυρίως από σφαιρικά, υαλώδη σωματίδια, προερχόμενα από την καύση κονιορτοποιημένου άνθρακα.ΕΘΝΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΙΠΤΑΜΕΝΕΣ ΤΕΦΡΕΣσελ. 5 Μπορεί να είναι πυριτικής ή ασβεστολιθικής προέλευσης, με ποζολανικές ιδιότητες ή/και υδραυλικές ιδιότητες, αντίστοιχα. Η ιπτάμενη τέφρα λαμβάνεται με την ηλεκτροστατική ή μηχανική απομάκρυνση τεφρωδών σωματιδίων από τους καπναγωγούς κλιβάνων που χρησιμοποιούν ως καύσιμο κονιοποιημένο άνθρακα. 3.2.1 Ασβεστούχος ιπτάμενη τέφρα Η ασβεστούχος ιπτάμενη τέφρα είναι λεπτή κόνις με υδραυλικές ή/και ποζολανικές ιδιότητες. Αποτελείται κυρίως από δραστικό CaO, δραστικό SiO2 και Al2O3, και κατά δεύτερο λόγο από Fe2O3 και άλλες ενώσεις. Η περιεκτικότητα δραστικού SiO2, σύμφωνα με το ΕΛΟΤ ΕΝ 197-1, πρέπει να είναι τουλάχιστον 25% κ.β. 3.2.2 Ακατέργαστη Ιπτάμενη Τέφρα Είναι η ιπτάμενη τέφρα που διατίθεται, όπως συλλέγεται ή μετά από στοιχειώδη ομογενοποίηση, επιλεκτικά συλλεγόμενου υλικού. 3.2.3 Κατεργασμένη Ιπτάμενη Τέφρα Είναι η ιπτάμενη τέφρα η οποία, μετά την (επιλεκτική ή μη) συλλογή της, αλέθεται και ενδεχομένως παράλληλα με την άλεση της, ενυδατούται μερικώς εντός του μύλου. 3.3 Τσιμέντο δοκιμών Το τσιμέντο δοκιμών θα είναι τύπου CEM Ι, κατηγορίας αντοχής 42,5 ή μεγαλύτερης, σύμφωνα με το Πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ 197-1. Θα χρησιμοποιείται για την πραγματοποίηση των απαραίτητων δοκιμών που καταδεικνύουν τη συμμόρφωση ή μη με τις απαιτήσεις των § 5.3.2 και 5.3.3 παρακάτω. Το τσιμέντο της δοκιμής θα επιλέγεται από τον παραγωγό της ιπτάμενης τέφρας, τα δε βασικά χαρακτηριστικά του θα είναι τα ακόλουθα: · · ·Λεπτότητα (Blaine): Τουλάχιστον 300 m2/kg. Αργιλικό τριασβέστιο (C3A) : 6% έως 12% Αλκάλια (Na2O ισοδ.): 0,5% έως 1,2%3.4 Πυκνότητα σωματιδίων Μέση πυκνότητα σωματιδίων ιπτάμενης τέφρας, συμπεριλαμβανομένων των κενών εντός των σωματιδίων. 3.5 Δείκτης δραστικότητας Ποσοστό (%) της θλιπτικής αντοχής τυπικών πρισματικών δοκιμίων κονιάματος παρασκευασμένου με κονία αποτελούμενη κατά 75% από το τσιμέντο δοκιμής και κατά 25% από ιπτάμενη τέφρα κατά βάρος, προς τη θλιπτική αντοχή αντιστοίχων δοκιμίων κονιάματος παρασκευασμένου αποκλειστικά με τσιμέντο δοκιμής, δοκιμασμένων στην ίδια ηλικία (κατά ΕΛΟΤ ΕΝ 196-1). 3.6 Αυτοέλεγχος Συνεχής στατιστικός έλεγχος της ποιότητας της ιπτάμενης τέφρας με βάση δείγματα που λαμβάνονται από τον παραγωγό της ιπτάμενης τέφρας ή εκπρόσωπο του, σε σημείο /α πώλησης. 3.7 Περίοδος ελέγχου Η περίοδος παραγωγής και διάθεσης που επιλέγεται για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του αυτοελέγχου. 3.8 Χαρακτηριστική τιμή Τιμή συγκεκριμένης ιδιότητας, από την οποία αποκλίνει ένα συγκεκριμένο ποσοστό - το εκατοστημόριο Pk - του συνόλου των δοκιμών.ΕΘΝΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΙΠΤΑΜΕΝΕΣ ΤΕΦΡΕΣσελ. 6 3.9 Προδιαγραφόμενη χαρακτηριστική τιμή Χαρακτηριστική τιμή μιας χημικής ή φυσικής ιδιότητας, η οποία σε περίπτωση ανώτατου ορίου δεν θα υπερβληθεί και στην περίπτωση κατώτατου ορίου πρέπει, τουλάχιστον, να επιτευχθεί. 3.10 Οριακή τιμή μεμονωμένου αποτελέσματος Τιμή μιας μηχανικής, χημικής ή φυσικής ιδιότητας η οποία - για οποιοδήποτε μεμονωμένο αποτέλεσμα δοκιμής - δεν θα υπερβληθεί σε περίπτωση ανώτατου ορίου, ενώ στην περίπτωση κατώτατου ορίου πρέπει, τουλάχιστον, να επιτευχθεί. 3.11 Επιτρεπόμενη πιθανότητα αποδοχής (CR = customer’s risk: ρίσκο καταναλωτή) Για δεδομένο σχέδιο δειγματοληψίας, η επιτρεπόμενη πιθανότητα αποδοχής (APA = admissible probability acceptance) μιας ιπτάμενης τέφρας, με μια χαρακτηριστική τιμή εκτός των ορίων της προδιαγραφόμενης χαρακτηριστικής τιμής. 3.12 Σχέδιο δειγματοληψίας Συγκεκριμένο σχέδιο που καθορίζει το/α στατιστικό/ά μέγεθος/η δειγμάτων που θα χρησιμοποιηθούν, το εκατοστημόριο Pk, και την επιτρεπόμενη πιθανότητα αποδοχής CR. 3.13 Στιγμιαίο δείγμα Δείγμα ληφθέν κατά συγκεκριμένο χρόνο, σε συγκεκριμένη θέση, για τις ζητούμενες δοκιμές. Μπορεί να ληφθεί κατά μία ή περισσότερες διαδοχικές δειγματοληψίες από συνεχείς παρτίδες (κατά ΕΛΟΤ ΕΝ 196-7). 3.14 Συντελεστής ενεργότητας k Ο συντελεστής ενεργότητας k (k-value), ορίζεται ως το μέρος (κλάσμα) της ιπτάμενης τέφρας (ή γενικότερα της ποζολάνης) που μπορεί να θεωρηθεί ως ισοδύναμης συμπεριφοράς με το τσιμέντο (equivalent performance), δηλαδή ίσες τιμές ιδιοτήτων με το σκυρόδεμα χωρίς ποζολάνη (προφανώς για το τσιμέντο ισχύει k=1). Για την σύγκριση μπορεί να χρησιμοποιηθεί η θλιπτική αντοχή, καθώς επίσης η διαπερατότητα, η ανθεκτικότητα κλπ.4. Κατηγορίες Ελληνικών ασβεστούχων τεφρών/ Types of Greek calcareous fly ashes Οι Ελληνικές τέφρες διακρίνονται ως προς την χημική σύσταση τους σε: ι)IT μέσης περιεκτικότητας σε CaO (10-15%), (π.χ. η IT Μεγαλόπολης με ποζολανικά κυρίως χαρακτηριστικά) καιιι)υψηλής περιεκτικότητας σε CaO (>20%), (π.χ. η IT Πτολεμαίδας με ποζολανικά και υδραυλικά χαρακτηριστικά).Ανάλογα με την επεξεργασία που έχουν υποστεί πριν τη διάθεσή τους στην αγορά οι Ελληνικές Ιπτάμενες Τέφρες, όπως φαίνεται στον πίνακα που ακολουθεί, κατηγοριοποιούνται ως: ΕΙΤ1 (Ακατέργαστες) και ΕΙΤ2 (Κατεργασμένες) Πίνακας 1Κατηγορίες Ελληνικών Ιπταμένων τεφρών R45SO3CaOfΕΙΤ1≤45%≤7%—ΕΙΤ2≤30%≤5%≤3%ΣΗΜΕΙΩΣΗ : Σε περίπτωση που το προσδιορισθέν ποσοστό SO3 ευρίσκεται μεταξύ 5,0 και 7,0% κατά μάζα, η IT δεν απορρίπτεται εφόσον εμπίπτει στις άλλες απαιτήσεις, αλλά ακολουθείται η πρόταση των Καναδικών Κανονισμών CAN/CSA-A23.5-M86 όπου, κατόπιν πειραματικής μελέτης με παραδεκτά αποτελέσματα, η IT γίνεται αποδεκτή.ΕΘΝΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΙΠΤΑΜΕΝΕΣ ΤΕΦΡΕΣσελ. 7 Στην κατηγορία ΕΙΤ1, συμπεριλαμβάνονται οι IT που διατίθενται όπως συλλέγονται (ακατέργαστες τέφρες) ή με στοιχειώδη ομογενοποίηση επιλεκτικά συλλεγόμενου υλικού, για τις οποίες μπορεί να καθορισθούν όρια ανάλογα με την προβλεπόμενη χρήση. Τέτοια όρια μπορούν να καθορίζονται στις Προδιαγραφές που αφορούν τη συγκεκριμένη χρήση, όπως π.χ. χρήση IT στην κατασκευή οδοστρωμάτων στην οδοποιία. Στην περίπτωση αυτή οι απαιτήσεις ανάπτυξης αντοχής είναι μικρές: Χαρακτηριστικό πεδίο εφαρμογής, η ανάμιξη ΙΤ και εδαφικού υλικού για υπόβαση οδοστρωμάτων. Στην κατηγορία ΕΙΤ2 (κατεργασμένες τέφρες) συμπεριλαμβάνονται οι IT που είναι δυνατό να υποκαταστήσουν ποσοστό τσιμέντου CEM I στο σκυρόδεμα φερουσών άοπλων κατασκευών. Για την παραγωγή κατεργασμένης τέφρας απαιτείται σύστημα ομογενοποίησης, άλεσης/υδρόλυσης και ποιοτικού ελέγχου ώστε να αποδίδεται ένα υλικό που να εμπίπτει στις διατάξεις της Προδιαγραφής αυτής. Αυτό προϋποθέτει ότι η τροφοδοσία του συστήματος άλεσης υδρόλυσης θα γίνεται με ένα προεπιλεγμένο υλικό με ιδιότητες εντός ορίων (max or min). H διαδικασία παραγωγής της επεξεργασμένης IT δεν αποτελεί αντικείμενο της παρούσας Προδιαγραφής. Το πεδίο αυτής της Προδιαγραφής αφορά τις Ελληνικές ιπτάμενες τέφρες που είναι δυνατόν να προστεθούν στο σκυρόδεμα σύμφωνα με το πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ 206-1 (μέθοδοι k-value και equivalent performance).5. Προδιαγραφές / Specifications 5.1. Γενικά Προδιαγράφονται οι απαιτήσεις της χημικής σύστασης των φυσικών και μηχανικών ιδιοτήτων με χαρακτηριστικές τιμές. Η συμμόρφωση με τις τιμές αυτές θα ελέγχεται με στατιστική αξιολόγηση με βάσει της μεθοδολογίας, που αναπτύσσεται στο Κεφάλαιο 8 του ΕΛΟΤ ΕΝ 450-1. Οι μέθοδοι δοκιμών που προδιαγράφονται είναι μέθοδοι αναφοράς. Διαφορετικές μέθοδοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν εφόσον τεκμηριωθεί η σχέση των αποτελεσμάτων τους με τις μεθόδους αναφοράς. Οι IT θα αποθηκεύονται και παραδίδονται σε ξηρή κατάσταση, σε συμμόρφωση με τις αντίστοιχες διατάξεις του προτύπου που αφορά το τσιμέντο.5.2.Απαιτήσεις χημικής σύστασης5.2.1 Γενικά Τα αποτελέσματα θα εκφράζονται ως ποσοστό μάζας ξηρής IT. Τυπική χημική σύσταση σε οξείδια θα παρέχεται από τον προμηθευτή μετά από σχετικό αίτημα του πελάτη. Οι μέθοδοι προσδιορισμού χημικής σύστασης θα ακολουθούν τα αντίστοιχα πρότυπα που αφορούν εκάστη. Στα Παραρτήματα Β1-Β8 περιγράφονται οι απαραίτητες προσαρμογές στα δεδομένα των ασβεστούχων IT. 5.2.2. Απώλεια πύρωσης Θα προσδιορίζεται με τη μέθοδο που προβλέπεται στο Πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ 196-2, για χρόνο πύρωσης ίσο με 1 h. (Παράρτημα Β1) Ορίζεται Α.Π ≤ 5% κατά μάζα (κατηγορία Α κατά ΕΛΟΤ ΕΝ 450-1) Το ποσοστό του άκαυστου άνθρακα, εάν απαιτείται μπορεί, να προσδιορισθεί σύμφωνα με το πρότυπο ASTM D6316(2000) (Παράρτημα Β1α) 5.2.3 Χλωριόντα (Cl-) -Το περιεχόμενο ποσοστό χλωριόντων Cl προσδιορισμένο σύμφωνα με το ΕΛΟΤ ΕΝ 196-2 (Παράρτημα Β2) δεν θα ξεπερνά το 0,10% κατά μάζαΕΘΝΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΙΠΤΑΜΕΝΕΣ ΤΕΦΡΕΣσελ. 8 5.2.4 Θειικά (ως SO3) Το ποσοστό των θειικών εκπεφρασμένο ως SO3 όπως προσδιορίζεται στο Παράρτημα Β3, δεν θα ξεπερνά το 5,0% κατά βάρος. ΣΗΜΕΙΩΣΗ : Σε περίπτωση που το προσδιορισθέν ποσοστό SO3 ευρίσκεται μεταξύ 5,0 και 7,0% κατά μάζα, η IT δεν απορρίπτεται εφόσον εμπίπτει στις άλλες απαιτήσεις, αλλά ακολουθείται η πρόταση των Καναδικών κανονισμών CAN/CSA-A23.5-M86 όπου, κατόπιν πειραματικής μελέτης με παραδεκτά αποτελέσματα,, η IT γίνεται αποδεκτή.5.2.5. Ελεύθερη άσβεστος (CaOf ) Το ποσοστό ελευθέρας άσβεστου στην κατηγορία τεφρών ΕΙΤ2 όπως προσδιορίζεται με τη μέθοδο που αναφέρεται στο Παράρτημα Β4α (ΕΛΟΤ ΕΝ 451-1) δεν θα ξεπερνά το 3% κατά μάζα. Στις περιπτώσεις όπου αυτό είναι μεγαλύτερο, τότε το CaOf της τέφρας προσδιορίζεται από την διαφορά : CaOf = CaOf (κατά ΕΛΟΤ ΕΝ 451-1) - CaO (ως Ca(OH)2) To CaO που ευρίσκεται ως Ca(OH)2 θα προσδιορίζεται έμμεσα σύμφωνα με την μεθοδολογία που περιγράφεται στο παράρτημα Β4β [προσδιορισμός του Ca(OH)2 σε δείγματα ενυδατωμένης ιπτάμενης τέφρας με θερμοσταθμική ανάλυση ασβεστίου]. 5.2.6 Διοξείδιο του πυριτίου (SiO2), οξείδιο αλουμινίου (Al2O3) και οξείδιο σιδήρου (Fe2O3) Θα προσδιορίζονται σύμφωνα με τη μέθοδο που περιγράφεται στα παραρτήματα Β5α και Β5β. Το παράρτημα Β5α περιγράφει την διαλυτοποίηση δειγμάτων Ιπτάμενης Τέφρας για αναλύσεις μετάλλων ενώ το παράρτημα Β5β περιγράφει τη μέτρηση Ca, Fe, Mg, K, Na και Si σε ασβεστούχες ιπτάμενες τέφρες λιγνίτη με τη μέθοδο της Φασματοφωτομετρίας Ατομικής Απορρόφησης. Δεν προβλέπεται όριο στο άθροισμα των περιεκτικοτήτων σε μέταλλα. Εφόσον συνισχύουν οι απαιτήσεις των § 5.2 και 5.3, στην περίπτωση των ελληνικών τεφρών θα προσδιορίζεται το αδιάλυτο υπόλειμμα κατά ΕΛΟΤ ΕΝ 196-2 (Παράρτημα Β6) το οποίο θα είναι ≤20%. Κατά απαίτηση του πελάτη μπορεί να προσδιορίζεται το δραστικό πυρίτιο SiΟ2 όπως ορίζεται στο ΕΛΟΤ ΕΝ 197-1 (παράρτημα Β7) και το οποίο θα είναι τουλάχιστον 25% κ.β. Το αδιάλυτο υπόλειμμα προσδιοριζόμενο κατά ΕΛΟΤ ΕΝ 196-2 (Παράρτημα Β6) θα θα είναι ≤20%. 5.2.7. Αλκάλια Θα προσδιορίζονται σύμφωνα με τη μέθοδο που περιγράφεται στα παραρτήματα Β5α και Β5β και εκφράζονται ως ισοδύναμο Νa2Ο. Δεν θα υπερβαίνουν το 5% κατά μάζα. 5.3.Φυσικομηχανικές απαιτήσεις5.3.1 Λεπτότητα άλεσης Ορίζεται ως ποσοστό επί τοις % συγκρατούμενου υλικού στο κόσκινο βροχίδας 45 μm και θα προσδιορίζεται κατά ΕΛΟΤ ΕΝ 196.6. Το υγρό κοσκίνισμα κατά ΕΛΟΤ ΕΝ 451-2 δεν συνιστάται για τις ασβεστούχες τέφρες με υδραυλικές ιδιότητες. Για τις δύο προδιαγραφόμενες τέφρες (ΕIT1, ΕΙΤ2) το μέγιστο συγκρατούμενο στο κόσκινο των 45 μm, όπως αναγράφεται στον πίνακα 1, θα είναι 45% και 30% αντίστοιχα, με αποδεκτή απόκλιση ± 10% της δηλωμένης τιμής. 5.3.2 Δείκτης δραστικότητας Η παρασκευή προτύπων κονιαμάτων και ο προσδιορισμός της θλιπτικής αντοχής θα γίνεται σύμφωνα με το ΕΛΟΤ ΕΝ 196-1. Ο δείκτης δραστικότητας στις 28 ημ. και στις 90 ημ. δεν θα είναι μικρότερος από 75% και 85% αντίστοιχα. ΣΗΜΕΙΩΣΗΓια την κατηγορία ΕΙΤ2 προτείνεται επιπλέον, σε περίπτωση υψηλών ποσοστών προσθήκης στο σκυρόδεμα, ο έλεγχος θλιπτικής αντοχής με την αντίστοιχη διαδικασία του ΕΛΟΤ ΕΝ 196-1, αλλά με αναμίγματα υψηλότερου ποσοστού τέφρας ως προς πρότυπο τσιμεντο CEM I, ανάλογα με το πεδίο εφαρμογής. Σε αυτές τις περιπτώσεις ενδείκνυται έλεγχος αντοχής σε μικρότερες ηλικίες για την συγκεκριμένη εφαρμογή.ΕΘΝΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΙΠΤΑΜΕΝΕΣ ΤΕΦΡΕΣσελ. 9 5.3.3 Σταθερότητα όγκου - Μέθοδος Le Chatelier Θα γίνεται η δοκιμασία σε μίγματα 30% ΙΤ + 70% τσιμέντο, σύμφωνα με ΕΝ 196-3. Η διαστολή δεν θα ξεπερνά τα 10mm. ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η δοκιμή επιπροσθέτως μπορεί να πραγματοποιηθεί σε μίγμα 50% ΙΤ+50% τσιμέντου σε περιπτώσεις υψηλών ποσοστών προσθήκης στο σκυρόδεμα. Στην περίπτωση αυτή η έκθεση των πλακούντων μπορεί να γίνει εναλλακτικά σε ατμό (κατά την τροποποιημένη μέθοδο του ΕΝ 196-3) και εάν το αποτέλεσμα δεν είναι αποδεκτό η διαστολή να ελέγχεται με τη μέθοδο του αυτόκλειστου (ASTM C151-05).5.3.4 Πυκνότητα σωματιδίων Θα προσδιορίζεται σύμφωνα με ΕΝ 196-6 και δεν θα αποκλίνει περισσότερο από 150 kg/m3 από τη δηλωμένη τιμή. 5.3.5. Υγρασία Η υγρασία των ασβεστούχων τεφρών θα είναι <1,0% και να ελέγχεται βάσει του ASTM C311-98b, παράγραφοι 11 και 12 (Παράρτημα Β) 5.3.6. Χρόνος πήξης Η αρχή χρόνου πήξης θα προσδιορίζεται σε πάστα μίγματος τσιμέντου - IT: 75% / 25% κατά μάζα, σύμφωνα με το ΕΝ 196-3 και δεν θα παρουσιάζει χρόνο πήξης μεγαλύτερο από 2 ώρες από το αντίστοιχο χρόνο προτύπου δείγματος με 100% τσιμέντο. Οι απαιτήσεις για το χρόνο πήξης θα συμφωνούν με ότι προδιαγράφεται στο ΕΝ 197-1. ΣΗΜΕΙΩΣΗ :Για την κατηγορία ΕΙΤ 2 προτείνεται επιπροσθέτως να γίνονται μετρήσεις και σε αναμίγματα τσιμέντου - τέφρας : 50% - 50% και να δίνονται οι τιμές του χρόνου συγκριτικά με το πρότυπο δείγμα σε περιπτώσεις υψηλών ποσοστών προσθήκης στο σκυρόδεμα.5.3.7. Συμβατότητα με πρόσθετα (chemical admixtures) Οι ελληνικές ιπτάμενες τέφρες ΕΙΤ1 και ΕΙΤ2 μπορούν να χρησιμοποιηθούν στο σκυρόδεμα σε συνδυασμό με όλα τα πρόσθετα που εμπίπτουν στις αντίστοιχες προδιαγραφές για τη χρήση τους. Η αποτελεσματικότητα του κάθε προσθέτου όσον αφορά τον τύπο, δοσολογία, συνθήκες περιβάλλοντος και χρόνο προσθήκης θα καθορίζεται με προηγούμενη πειραματική μελέτη σε δοκιμαστικά μείγματα (trial mixes).6.ΔειγματοληψίαΣτιγμιαία δείγματα θα λαμβάνονται από τα σημεία διάθεσης για χύδην μεταφορά ή από συσκευασία σε κατάλληλα σακιά και θα χρησιμοποιείται ο εξοπλισμός και η μεθοδολογία που περιγράφονται στο ΕΛΟΤ ΕΝ 196-7. Προκειμένου να πραγματοποιηθούν όλες οι αναλύσεις και οι δοκιμές, από τις οποίες θα δειχθεί η συμμόρφωση ή μή με τις απαιτήσεις της παραγράφου 5, απαιτείται ένα αντιπροσωπευτικό εργαστηριακό δείγμα ξηρής ιπτάμενης τέφρας τουλάχιστον 1,0 kg. To δείγμα αυτό θα λαμβάνεται με υποδιαίρεση, (π.χ. τεταρτομερισμό), ενός στιγμιαίου δείγματος τουλάχιστον 4,0 kg. To εργαστηριακό δείγμα θα ξηραίνεται σε καλώς αεριζόμενο φούρνο στους 105 ± 5°C μέχρι την απόκτηση σταθερού βάρους και ακολούθως να ψυχεται σε ξηρή ατμόσφαιρα7.Κριτήρια συμμόρφωσης7.1Γενικές απαιτήσειςΗ συμμόρφωση της ιπτάμενης τέφρας με το παρόν Πρότυπο θα ελέγχεται συνεχώς με δοκιμές σε στιγμιαία δείγματα.. Στον Πίνακα 2 περιγράφονται οι ιδιότητες, οι μέθοδοι δοκιμών και η ελάχιστη απαιτούμενη συχνότητα δοκιμών για αυτοέλεγχο από τον παραγωγό.ΕΘΝΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΙΠΤΑΜΕΝΕΣ ΤΕΦΡΕΣσελ. 10 Η διαδικασία που θα ακολουθείται για την επιβεβαίωση της συμμόρφωσης της ιπτάμενης τέφρας θα είναι σύμφωνη με τον πίνακα ΖΑ.3 του προτύπου ΕΛΟΤ ΕΝ 450-1. Για την πιστοποίηση της συμμόρφωσης της ιπτάμενης τέφρας με το παρόν Πρότυπο από Αναγνωρισμένο Φορέα πιστοποίησης, έχουν εφαρμογή οι διατάξεις του ΕΛΟΤ ΕΝ 450-2. Πίνακας 2Ιδιότητες, μέθοδοι δοκιμών και ελάχιστη συχνότητα δοκιμών για δοκιμή αυτοελέγχου από τον παραγωγό ή αντιπρόσωπο του και διαδικασία στατιστικής αξιολόγησηςΙδιότηταΜέθοδος δοκιμής b,cΔοκιμή αυτοελέγχουa Ελάχιστη συχνότητα δοκιμών1 / ημέραd 1 / ημέραd 1 / εβδομάδα 1 / μήνα 1 / ημέραh 1 / μήνα 2 / μήνα 1 / εβδομάδα 1 / μήνα 1 / μήνα 1 / μήνα 1 / μήναΑρχική Επιθεώρηση με Επιθεώρηση με περίοδος για μεταβλητέςe χαρακτηριστικά νέα ιπτ. Τέφρα 2 / ημέραd x 2 / ημέραd x 2 / εβδομάδα xf 2 / μήνα x 2 / ημέραh x 2 / μήνα x 4 / μήνα xf 2 / εβδομάδα x 2 / μήνα x 2 / μήνα x 2 / μήνα x 2 / μήνα x1 / ημέρα2 / ημέραΚατάσταση ρουτίνας Απώλεια πύρωσης Λεπτότητα Ελεύθερο CaO Χλωριόντα SO3 Πυκνότητα σωματιδίων Δείκτης ενεργότητας Διόγκωση (εάν απαιτ.) (SiO2+Al2O3+Fe2O3) Δραστικό SiO2 Αλκάλια Αρχικός χρόνος πήξης ΥγρασίαΕΝ 196-2 ΕΝ 196-6 ΕΝ 451-1 ΕΝ 196-2 ΕΝ 196-2 ΕΝ 196-6 ΕΝ 196-1 ΕΝ 196-3 ΕΝ 196-2 ΕΝ 197-1 ΕΝ 196-2 ΕΝ 196-3 ASTM C311-98bΔιαδικασία στατιστικής αξιολόγησηςxΕπικίνδυνα συστατικά & ραδιενέργεια1 a Για την εκτίμηση της συμμόρφωσης θα χρησιμοποιηθούν κατά ελάχιστο 10 δείγματα και θα αντιπροσωπεύουν μια περίοδο όχι περισσότερο από 12 μήνες και όχι λιγότερο από 1 μήνα. b Όπου επιτρέπεται στα σχετικά μέρη των ΕΝ 196 ή ΕΝ 451, μπορούν να χρησιμοποιηθούν στον έλεγχο της μονάδας παραγωγής άλλες μέθοδοι από αυτές που υποδεικνύονται αρκεί να δίνουν ισοδύναμα αποτελέσματα με εκείνα της μεθόδου αναφοράς. c Οι μέθοδοι λήψης και προετοιμασίας δειγμάτων θα είναι σε συμφωνία με το ΕΝ 196-7. d Ημέρα παράδοσης. e Εάν τα δεδομένα δεν είναι κανονικά κατανεμημένα τότε η μέθοδος αξιολόγησης μπορεί να αποφασισθεί κατά περίπτωση. f Εάν ο αριθμός δειγμάτων είναι τουλάχιστον ένας ανά εβδομάδα κατά την περίοδο ελέγχου, η αξιολόγηση μπορεί να γίνει με μεταβλητές. h Λόγω αυτής της συχνής απαίτησης δοκιμών επιτρέπεται η ταχεία μέθοδος προσδιορισμού (βλ. κυρίως σώμα Προδιαγραφής: προσδιορισμός SO3) 1 Μόνον όταν υπάρχουν απαιτήσεις από Εθνικούς Κανονισμούς 7.2Κριτήρια στατιστικής συμμόρφωσης7.2.1 Γενικά Η συμμόρφωση θα διατυπώνεται με όρους στατιστικού κριτηρίου που θα βασίζεται: α)στις χαρακτηριστικές τιμές που απαιτούνται για τις χημικές και φυσικές ιδιότητες, όπως ορίζονται λεπτομερώς στις παραγράφους 5.2 και 5.3 αυτής της ΠροδιαγραφήςΕΘΝΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΙΠΤΑΜΕΝΕΣ ΤΕΦΡΕΣσελ. 11 β) γ)στο εκατοστημόριο Ρk του 10% στο οποίο βασίζεται η απαιτούμενη χαρακτηριστική τιμή στην επιτρεπόμενη πιθανότητα αποδοχής CR (customer’s risk = ρίσκο καταναλωτή) κατά 5%Η συμμόρφωση με τις απαιτήσεις αυτής της Προδιαγραφής θα επαληθεύεται είτε μέσω μεταβλητών είτε μέσω χαρακτηριστικών, όπως περιγράφεται στις παραγράφους 7.2.2 και 7.2.3 και όπως ορίζεται λεπτομερώς στον Πίνακα 2. Το χρονικό διάστημα ελέγχου θα είναι 12 μήνες. 7.2.2 Επιθεώρηση μέσω μεταβλητών Γι’ αυτήν την επιθεώρηση, τα αποτελέσματα των δοκιμών ακολουθούν κανονική κατανομή. Ως συμμόρφωση ορίζεται η ικανοποίηση των παρακάτω σχέσεων (1) και (2): _x - kA.s ≥ L _ x + kA.s ≤U(1) (2)Όπου: x:ο αριθμητικός μέσος όρος του συνόλου των αποτελεσμάτων των αυτοελεγχόμενων δοκιμών στο χρονικό διάστημα ελέγχου S: η τυπική απόκλιση του συνόλου των αποτελεσμάτων των αυτοελεγχόμενων δοκιμών στο χρονικό διάστημα ελέγχου kΑ. η σταθερά αποδοχής (acceptability) L: το οριζόμενο κάτω όριο, όπως αναφέρεται στην § 4 U: το οριζόμενο άνω όριο, όπως αναφέρεται στην § 4Η σταθερά αποδοχής kΑ εξαρτάται από το εκατοστημόριο Ρk στο οποίο βασίζεται η χαρακτηριστική τιμή, από την επιτρεπόμενη πιθανότητα αποδοχής CR και από τον αριθμό n των αποτελεσμάτων των δοκιμών. Οι τιμές του kA φαίνονται στον Πίνακα 3. Πίνακας 3Σταθερά αποδοχής kA (Pk = 10%) για CR=5%Αριθμός αποτελεσμάτων δοκιμών «kAa20 έως 21 21 έως 23 24 έως 25 26 έως 27 28 έως 29 30 έως 34 35 έως 39 40 έως 44 45 έως 49 50 έως 59 60 έως 69 70 έως 79 80 έως 89 90 έως 99 100 έως 149 150 έως 199 200 έως 299 300 έως 399 ≥4001,91 1,89 1,85 1,82 1,80 1,78 1,73 1,70 1,67 1,65 1,61 1,58 1,56 1,54 1,53 1,48 1,45 1,42 1,40aΜπορούν να χρησιμοποιηθούν επίσης και τιμές για την kA που αντιστοιχούν σε ενδιάμεσες τιμές του nΕΘΝΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΙΠΤΑΜΕΝΕΣ ΤΕΦΡΕΣσελ. 12 7.2.3 Επιθεώρηση μέσω χαρακτηριστικών Ο αριθμός cD των αποτελεσμάτων δοκιμών κάτω ή πάνω από την χαρακτηριστική τιμή θα μετράται και να συγκρίνεται με έναν αποδεκτό αριθμό cA που υπολογίζεται από τον αριθμό n των αποτελεσμάτων των αυτοελεγχόμενων δοκιμών και από το εκατοστημόριο Ρk όπως ορίστηκε στον πίνακα 3. Ως συμμόρφωση ορίζεται η ικανοποίηση της σχέσεως (3): cD ≤ cA(3)Η τιμή cA εξαρτάται από το εκατοστημόριο Ρk στον οποίο βασίζεται η χαρακτηριστική τιμή, από την αποδεκτή πιθανότητα αποδοχής cR και από τον αριθμό η των αποτελεσμάτων των δοκιμών. Οι τιμές του cA φαίνονται στον Πίνακα 4. Πίνακας 4Τιμές του cA (Pk = 10%) για CR=5%Αριθμός αποτελεσμάτων δοκιμών na 20 έως 39 40 έως 54 55 έως 69 70 έως 84 85 έως 99 100 έως 109 ≥110 a7.3cA 0 1 2 3 4 5 0,075 (n - 30)αν ο αριθμός των αποτελεσμάτων δοκιμών είναι n <20 (για Pk = 10%) δεν είναι δυνατόν να οριστεί στατιστικά ένα κριτήριο συμμόρφωσης. Εντούτοις στις περιπτώσεις που n <20 μπορεί να χρησιμοποιηθεί το κριτήριο με cA =0Κριτήρια συμμόρφωσης μεμονωμένου αποτελέσματοςΠέραν των κριτηρίων στατιστικής συμμόρφωσης, η συμφωνία των αποτελεσμάτων των δοκιμών με τις απαιτήσεις της παρούσας Προδιαγραφής, απαιτεί και την επιβεβαίωση του ότι κάθε αποτέλεσμα δοκιμής θα ευρίσκεται εντός των ορίων τιμών μεμονωμένου αποτελέσματος που καθορίζονται στον Πίνακα 5. Πίνακας 5Τιμές ορίων για μεμονωμένα αποτελέσματαΧλωριόντα (ανώτατο όριο) Ελεύθερο CaO (ανώτατο όριο) Δραστικό SiO2 (κατώτατο όριο) SO3 (ανώτατο όριο) (SiO2+Al2O3+Fe2O3) (κατώτατο όριο) Ολικά αλκάλια (ανώτατο όριο) Διόγκωση (ανώτατο όριο)Τιμές ορίων μεμονωμένου αποτελέσματος 7% κ.β. 45% κ.β. ±18 εκατοστ. μονάδες από την δηλωμένη τιμή 0.10% κ.β. 3.5% κ.β. 22% κ.β. 6% κ.β. 65% κ.β. 5,5% κ.β. 10,0 mmΔείκτης ενεργότητας στις 28 ημέρες (κατώτ. όριο) Δείκτης ενεργότητας στις 90 ημέρες (κατώτ. όριο) Διακύμανση πυκνότητας (ανώτατο και κατώτατο όριο)70% 80% 3 ± 225 kg/m από την δηλωμένη τιμήΙδιότητα Απώλεια πύρωσης (ανώτατο όριο) Λεπτότητα (ανώτατο όριο) Διακύμανση λεπτότητας (ανώτατο και κατώτατο όριο)ΕΘΝΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΙΠΤΑΜΕΝΕΣ ΤΕΦΡΕΣσελ. 13 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β΄ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΧΗΜΙΚΗΣ ΣΥΣΤΑΣΗΣ ΙΠΤΑΜΕΝΩΝ ΤΕΦΡΩΝ ΥΨΗΛΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΣΒΕΣΤΙΟΠαράρτημα Β1: Προσδιορισμός απώλειας πύρωσης σε δείγματα Ιπτάμενης Τέφρας 1.ΣκοπόςΠεριγράφεται η μεθοδολογία προσδιορισμού της απώλειας πύρωσης σε δείγματα ιπτάμενης τέφρας, στους 975° ± 25 °C και σε οξειδωτική ατμόσφαιρα (παρουσία αέρα). 2.ΠερίληψηΟρισμένο βάρος δείγματος ιπτάμενης τέφρας πυρώνεται στους 975° ± 25 °C παρουσία αέρα και για καθορισμένο χρονικό διάστημα. 3.Πρότυπα αναφοράςΕΛΟΤ ΕΝ 196 - 2 § 7 (Προσδιορισμός απώλειας πύρωσης σε δείγματα τσιμέντου) ΕΛΟΤ EN 450-1, § 5.2.2 (Χρήση της ιπτάμενης τέφρας στο σκυρόδεμα) 4.Πεδίο εφαρμογήςΑυτή η μεθοδολογία μπορεί να εφαρμοστεί σε οποιοδήποτε εργαστηριακό προς ανάλυση δείγμα ιπτάμενης τέφρας ασβεστο-αργιλο-πυριτικής σύστασης. 5.Εξοπλισμός -6.Αναλυτικός ζυγός ακριβείας με ικανότητα ζύγισης 0,1 mg. Κλίβανος υψηλής θερμοκρασίας, φυσικά εξαεριζόμενος και με ικανότητα ρύθμισης θερμοκρασίας τουλάχιστον στους 1000 °C. Εργαστηριακός ξηραντήρας, ο οποίος περιέχει άνυδρο υπερχλωρικό μαγνήσιο (Mg(ClO4)2), ή άλλο αφυγραντικό μέσο. Χωνευτήριο πορσελάνης, χωρητικότητας 20 - 25 mL, με κατάλληλο κάλυμμα.Διαδικασία-Πυρώνεται το χωνευτήριο πορσελάνης στους 975 ± 25 °C, μέχρι σταθερού βάρους (*)-Ζυγίζεται το χωνευτήριο πορσελάνης (Α g).-Μηδενίζεται ο ζυγός, με το χωνευτήριο επάνω στον δίσκο ζύγισης.-Ζυγίζεται 1g + 0,05 g (B g) ξηρού δείγματος ιπτάμενης τέφρας (μέσα στο χωνευτήριο πορσελάνης).-Καλύπτεται το χωνευτήριο με το κάλυμμα του και τοποθετείται στον κλίβανο υψηλής θερμοκρασίας, στους 975 ± 25 °C.-Μετά από πύρωση 20 λεπτών, απομακρύνεται το κάλυμμα και αφήνεται το χωνευτήριο στον φούρνο επιπλέον για 40 λεπτά.-Λαμβάνεται το χωνευτήριο πορσελάνης από τον φούρνο, τοποθετείται στον εργαστηριακό ξηραντήρα και αφήνεται να ψυχθεί (στη θερμοκρασία του εργαστηριακού χώρου).-Ζυγίζεται το χωνευτήριο με το περιεχόμενο του (το πυρωμένο υπόλειμμα δείγματος (Γ g).-Επαναλαμβάνονται οι διαδικασίες πύρωσης (για 15 min στους 975 ± 25 °C), ψύξης και ζύγισης του χωνευτηρίου και του περιεχομένου του, μέχρι σταθερού βάρους (*).8.ΥπολογισμοίΥπολογίζεται η απώλεια πύρωσης, εκφρασμένη ως % κ. β. ξηρού δείγματος, με τον τύπο:ΕΘΝΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΙΠΤΑΜΕΝΕΣ ΤΕΦΡΕΣσελ. 14 [% Απώλεια πύρωσης] = 100 - [(Γ- Α)/Β] x 100 όπου: Α : είναι το βάρος του άδειου χωνευτηρίου, σε g, Β : είναι το βάρος του προς ανάλυση ξηρού δείγματος, σε g και Γ : είναι το βάρος του χωνευτηρίου + του πυρωμένου υπολείμματος του δείγματος, σε g
Εισάγετε το όνομά σας. *
Εισάγετε το e-mail σας. *
Μήνυμα
Κάντε ένα σχόλιο για το άρθρο. Το μήνυμα σχολίου σας θα δημοσιοποιηθεί μετά από έγκριση από την αρμόδια Επιτροπή.
*

Σφάλμα

Εισάγετε το όνομά σας.

Σφάλμα

Εισάγετε το e-mail σας.

Σφάλμα

Εισάγετε μήνυμα σχολίου.

Σφάλμα

Προέκυψε ένα λάθος κατά την αποστολή του σχολίου σας, παρακαλώ δοκιμάστε ξανά αργότερα.

Μήνυμα

Το μήνυμα σχολίου απεστάλη επιτυχώς. Θα δημοσιευτεί το συντομότερο δυνατό μετά την έγκριση του από την αρμόδια Επιτροπή.